فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٤١ - بنىقريظه و محمد(ص)
آنان [١] و ١١ فتح (٤٩) درباره تخلّف آنان از فرمان پيامبر (ص) مبنى بر شركت در عمره نازل شده است. [٢]
بنىقريظه
بنىقريظه، [گروهى از يهوديان ساكن مدينه بودند] كه در جنگ احزاب، پيمان خود را با مسلمانان شكسته، به مشركان پيوستند. پس از جنگ احزاب و عقبنشينى خفّتبار مشركان قريش، جبرئيل بر پيامبراكرم (ص) نازل شد و فرمان خداوند را مبنى بر يكسره كردن كار يهود بنىقريظه به وى ابلاغ كرد. [٣]
اسارت بنىقريظه---) همين مدخل، غزوه بنىقريظه
اعتراف بنىقريظه---) همين مدخل، بنىقريظه و محمّد (ص)
اموال بنىقريظه---) همين مدخل، غزوه بنىقريظه
بنىقريظه در غزوه احزاب
١) ائتلاف بنىقريظه با يهوديان ديگر و مشركان مكّه بر ضد مسلمانان در جنگ احزاب، زمينهساز وحشت مسلمانان:
إذ جاءوكم مّن فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصر وبلغت القلوب الحناجر .... [٤]
احزاب (٣٣) ١٠
٢) شركت يهود بنىقريظه در جنگ احزاب به همراه ديگر يهوديان و مشركان، زمينهساز ترديد و سوءظن برخى مسلمانان نسبت به وعدههاى الهى:
إذ جاءوكم مّن فوقكم ومن أسفل منكم ... وتظنّون باللّه الظّنونا.
احزاب (٣٣) ١٠
بنىقريظه و محمّد (ص)
٣) اعتراف يهود بنىقريظه به حقّانيت پيامبراكرم (ص) و انطباق نشانههاى پيامبر موعود بر وى:
وإذا لقوا الّذين ءامنوا قالوا ءامنّا وإذا خلا بعضهم إلى بعض قالوا أتحدّثونهم بما فتح اللّه عليكم .... [٥]
بقره (٢) ٧٦
[١] اسباب النزول، واحدى، ص ٢١٣؛ مجمعالبيان، ج ٥- ٦، ص ٩٩.
[٢] مجمعالبيان، ج ٩- ١٠، ص ١٧٢؛ الجامع لأحكام القرآن، قرطبى، ج ١٦، ص ١٧٨.
[٣] مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٥٥١.
[٤] طبق شواهد تاريخى، رخداد غزوه احزاب با يهوديان بنىقريظه و بنىنضير و غطفان و نيز مشركان مكّه به وجود آمد. «من فوقكم» اشاره به طايفههاى يهود است كه از بخش شرقى مدينه هجوم آوردند و «من أسفل منكم» اشاره به مشركانى است كه از بخش غربى مدينه به آن ديار هجوم آوردند. (مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٥٣٢)
[٥] طبق يك قول، شأن نزول آيه مربوط به بنىقريظه است. (مجمعالبيان، ج ١- ٢، ص ٢٨٦) و جمله «أتحدثونهم ...» دلالت دارد كه مقصود از «ءامنا»، بيان ويژگيهاى پيامبر موعود در تورات و تطبيق آن بر رسولاكرم (ص) است. بنابراين، «ءامنا» يعنى، ما تصديق مىكنيم كه محمّد (ص) همان پيامبر موعود است و ويژگيهاى بيان شده بر او تطبيق مىكند. همچنين منظور از «فتح اللَّه عليكم» مطلع شدن آنان از اوصاف پيامبراكرم (ص) به وسيله تورات است. (روحالمعانى، ج ١، جزء ١، ص ٤٧٢؛ الميزان، ج ١، ص ٢١٤)