٢٨- ٢٩ ابراهيم (١٤) در شأن فاجرترين تيره‌هاى قريش، يعنى بنى‌مغيره و بنى‌اميه دانسته شده كه عامل هلاكت قوم خود شدند. [١] نيز مقصود از «مكذّبين» در آيه ١١ مزمّل (٧٣) ثروتمندان بنى‌مغيره دانسته شده كه رسالت پيامبر (ص) را تكذيب مى‌كردند. [٢]

بنى‌مُقرِّن مُزَنى‌

بَنى‌مُقرِّن، پسران مُقرِّن به تعداد ٧ يا ١٠ تن از قبيله مُزَينه و از اصحاب پيامبر (ص) بودند. [٣] برخى مفسّران، آيه ٩٢ توبه (٩) را درباره آنان دانسته‌اند كه به سبب نداشتن امكانات مالى توان شركت در غزوه تبوك را نداشته و گريان بودند. [٤] به موجب اقوالى مقصود از «اعراب» در آيه ٩٩ توبه (٩) بنى‌مُقرّن‌اند كه خداوند به ايمان آنان اشاره دارد. [٥]

بنى‌نضير

بنى‌نضير، گروهى از يهود مدينه بودند كه پس از هجرت پيامبر اسلام (ص) با آن حضرت پيمان صلح بستند؛ ولى پس از غزوه احد، پيمان خود را شكستند و با مشركان مكّه در برابر مسلمانان متحد شدند. پيامبر (ص) به واسطه جبرئيل از توطئه آنان با خبر و به جنگ با ايشان مأمور شد. [٦] در اين مدخل از جمله «الّذين كفروا من أهل الكتاب» با توجّه به شأن نزول استفاده شده است.

اهمّ عناوين: ترس بنى‌نضير، تشبيه بنى‌نضير، خانه‌هاى بنى‌نضير، غزوه بنى‌نضير، كيفر بنى‌نضير.

آوارگى بنى‌نضير---) همين مدخل، غزوه بنى‌نضير

اتّحاد بنى‌نضير

١) بنى‌نضير، مردمى متحد و يكپارچه در ديدگاه ظاهرى:

هو الّذى أخرج الّذين كفروا من أهل الكتب من ديرهم ...* ... تحسبهم جميعا وقلوبهم شتّى‌ .... [٧]

حشر (٥٩) ٢ و ١٤

نيز---) همين مدخل، بنى‌نضير و مشركان، بنى‌نضير و منافقان‌

اختلاف بنى‌نضير

٢) اختلاف درونى بنى‌نضير، به رغم وحدت ظاهرى:

هو الّذى أخرج الّذين كفروا من أهل الكتب ...* لايقتلونكم جميعا إلّافى قرى مّحصّنة أو من وراء جدر بأسهم بينهم شديد تحسبهم جميعا وقلوبهم شتّى‌ذلك‌

[١] جامع‌البيان، ج ٨، جزء ١٣، ص ٢٨٧؛ مجمع‌البيان، ج ٥- ٦، ص ٤٨٣.

[٢] الجامع لأحكام القرآن، قرطبى، ج ١٩، ص ٣١؛ تفسير مبهمات القرآن، ج ٢، ص ٦٥٩.

[٣] المغازى، ج ٣، ص ٩٩٤.

[٤] جامع‌البيان، ج ٦، جزء ١٠، ص ٢٦٩؛ زادالمسير، ج ٣، ص ٤٨٦.

[٥] جامع‌البيان، ج ٧، جزء ١١، ص ٩؛ الجامع لأحكام القرآن، قرطبى، ج ٨، ص ١٤٩.

[٦] مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ٣٨٦- ٣٨٧.

[٧] درباره مرجع ضمير «تحسبهم» دو احتمال وجود دارد: ١. بنى‌نضير؛ ٢. بنى‌نضير و منافقان. (مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ٣٩٦) برداشت ياد شده براساس احتمال اوّل است.