قد كان لكم ءاية فى فئتين التقتا فئة تقتل فى سبيل اللّه وأخرى‌ كافرة يرونهم مّثليهم رأى العين واللّه يؤيّد بنصره من يشاء إنّ فى ذلك لعبرة لأولى الأبصر. [٢]

آل‌عمران (٣) ١٣

١١٥) كمبود نيروهاى مؤمن پيكارگر در جنگ بدر، نسبت به قواى نظامى دشمن:

ولقد نصركم اللّه ببدر و أنتم أذلّة فاتّقوا اللّه لعلّكم تشكرون. [٣]

آل‌عمران (٣) ١٢٣

توان مجاهدان غزوه بدر

١١٦) توان نظامى مجاهدان در جنگ بدر، بس ضعيف و ناتوان در مقايسه با جبهه كفر در پندار منافقان:

إذ يقول المنفقون والّذين فى قلوبهم مّرض غرّ هؤلآء دينهم .... [٤]

انفال (٨) ٤٩

١١٧) كم بودن تعداد افراد و امكانات مجاهدان غزوه بدر:

ولقد نصركم اللّه ببدر و أنتم أذلّة ....

آل‌عمران (٣) ١٢٣

خواب مجاهدان غزوه بدر---) همين مدخل، مجاهدان غزوه بدر، آرامش مجاهدان غزوه بدر

شيطان و مجاهدان غزوه بدر

١١٨) وسوسه مجاهدان غزوه بدر، از سوى شيطان:

إذ يغشّيكم النّعاس أمنة مّنه وينزّل عليكم مّن السّمآء مآء لّيطهّركم به ويذهب عنكم رجز الشّيطن .... [٥]

انفال (٨) ١١

محلّ غزوه بدر

١١٩) برترى موقعيّت لشكر قريش نسبت به موقعيّت لشكر اسلام، در غزوه بدر:

... يوم الفرقان يوم التقى الجمعان ...* إذ أنتم‌

[١] رؤيت در آيه ١٣ آل‌عمران، مربوط به قبل از درگيرى و رؤيت در آيه ٤٤ انفال مربوط به هنگام درگيرى و جنگ است. ابتداءً مشركان، مسلمانان را اندك ديدند تا تشجيع به جنگ شوند، ولى وقتى وارد جنگ شدند؛ مسلمانان را دو برابر نيروهاى خود پنداشتند و همين امر باعث رعب و وحشت و شكست آنان شد. (تفسير التحريروالتنوير، ج ٣، جزء ٣، ص ١٧٧)

[٢] همان.

[٣] كلمه «أذلّه» چون جمع «ذليل» است، به كمبود نيروى انسانى مؤمنان و امكانات نظامى آنان اشاره دارد. (مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٨٢٨)

[٤] برداشت ياد شده بر اين اساس است كه آيه شريفه اشاره به منافقان حاضر در جنگ بدر باشد (الميزان، ج ٩، ص ٩٩) كه با مشاهده ضعف ظاهرى مجاهدان و توان نظامى دشمن گفتند: آنان (مجاهدان) فريب خورده‌اند.

[٥] مقصود از «رجز الشّيطان» وسوسه‌هاى شيطان به مجاهدان بدر است؛ از جمله اينكه آنها را وسوسه مى‌كرد چگونه شما مدّعى حقّانيّت خود هستيد، در حالى كه بدون آب و با حال جنابت نماز مى‌خوانيد. (الكشّاف، ج ٢، ص ٢٠٣)