برخى مفسّران، نزول آيه ١٦٨ بقره (٢) را در شأن آنان و ديگر قبايلى دانسته‌اند كه از روى هوا و هوس، خوردن برخى چيزهاى پاك را بر خود حرام كرده بودند. [١] براساس روايتى، نزول آيه ٩٠ نساء (٤) درباره بنى‌مدلج دانسته شده كه با پيامبر (ص) پيمان بستند كه ما نه با شما خواهيم بود و نه در برابر شما و خداوند، مسلمانان را از تعرّض به آنها نهى كرد. [٢] برخى نزول آيه ٢٦ اعراف (٧) را نيز در ارتباط با آنان دانسته‌اند كه جهت تقرّب به خدا به صورت عريان طواف مى‌كردند. [٣]

بنى‌مصطلق‌

بنى‌مصطلق، تيره‌اى از قبيله خزاعه بودند كه در اطراف مدينه سكونت داشتند. [٤] نقل شده: رسول‌خدا (ص) وليدبن‌عقبه را براى جمع‌آورى زكات از آنها فرستاد و چون با خبر شدند كه نماينده رسول‌خدا (ص) مى‌آيد به استقبال وى شتافتند؛ ولى به علّت خصومتى كه از دوران جاهليت ميان آنها و وليد بود، وى تصوّر كرد قصد كشتن او را دارند، از اين رو بلافاصله نزد پيامبر (ص) بازگشت و عرض كرد: آنها از پرداخت زكات امتناع ورزيدند. بنابر نقلى، به دروغ گفت: آنها مرتد شده و آماده جنگ با مسلمانان‌اند. [٥] پيامبر (ص) خشمگين شد و تصميم گرفت با آنان بجنگد. به نظر برخى مفسّران در پى اين واقعه آيه ٦ سوره حجرات (٤٩) نازل شد. در سال پنجم و به قولى ششم هجرى به پيامبراكرم (ص) خبر دادند بنى‌مصطلق قصد جنگ با او دارند. آن حضرت سپاهى به سمت آنان حركت داد و در كنار آب «مُرَيْسَعْ» با آنان رو به رو شد. در اين جنگ، بنى‌مصطلق دچار شكست شده، زنان و فرزندان ايشان به اسارت درآمدند. در تاريخ اسلام از اين نبرد به نام غزوه بنى‌مصطلق ياد مى‌شود. [٦]

بنى‌مُغَيْرة

بنى‌مغيرة بن عبدالله بن عمر المخزومى از تيره‌هاى مشهور قريش بودند. [٧] برخى مفسّران، نزول آيه ٢٧٨ بقره (٢) را درباره بنى‌مغيره دانسته‌اند كه با ديگر قبايل، معاملات ربوى انجام مى‌دادند. [٨] براساس رواياتى، مقصود از «احزاب» در آيات ٣٦ رعد (١٣) و ١١ ص (٣٨) بنى‌مغيره و ديگر قبايلى دانسته شده كه منكر نزول آيات قرآن بودند. [٩] طبق نقل مفسّران، نزول آيات‌

[١] كشف‌الأسرار، ج ١، ص ٤٥٠؛ مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٤٥٩.

[٢] الكشّاف، ج ١، ص ٥٤٧؛ مجمع‌البيان، ج ٣- ٤، ص ١٣٥.

[٣] كشف‌الأسرار، ج ٣، ص ٥٨٣.

[٤] السيرة النبويه، ابن‌هشام، ج ١، ص ٣٧٣.

[٥] جامع‌البيان، ج ١٣، جزء ٢٦، ص ١٦٠- ١٦١؛ مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ١٩٨.

[٦] مجمع‌البيان، ج ٩- ١٠، ص ٤٤٢.

[٧] جمهرة انساب العرب، ص ١٤٤؛ المنمّق، ص ١٠٦.

[٨] جامع‌البيان، ج ٣، جزء ٣، ص ١٤٧.

[٩] زاد المسير، ج ٤، ص ٣٣٥؛ التكميل و الاتمام، ص ٧٤؛ تفسير مبهمات القرآن، ج ٢، ص ٧٠ و ٤٢٤.