بت، پيكرى است كه از سنگ يا چوب يا فلز به شكل انسان يا حيوان سازند و آن را پرستش كنند. [١] معادل عربى آن، صنم، وثن و به گفته برخى انصاب است. برخى گفته‌اند: صنم بتهاى ساخته شده از سنگ و چوب است. برخى همين معنا را براى وثن گفته‌اند. بعضى نيز گفته‌اند: صنم، بتى است كه از جواهر معدنى ساخته شده باشد و ابن‌فارس گفته: صنم پيكرى است كه از چوب يا مس يا نقره ساخته شده باشد. [٢] در اين مدخل، بت‌پرستان، بت‌پرستى و بت‌سازى نيز آمده است‌ [٣] و پرستش هر چيزى غير از بت در جايگاه خودش مورد بحث قرار گرفته است. واژه‌هاى استفاده شده عبارت است از: ارباب متفرقون، الهه، اصنام، انصاب، اوثان، بعل، تماثيل، جبت، سواع، شفعاء، شركاء، طاغوت، عزّى، لات، منات، نسر، ودّ، يعوق، يغوث و ... و از جملات «يعبدون إلّااللَّه»، «تعبدون ما تنحتون»، «تدعون من دون اللَّه»، «يدعون من دون اللَّه» و «يعبد آباؤنا» نيز بهره گرفته شده است.

اهمّ عناوين: بت‌پرستى (آثار بت‌پرستى، اجتناب از بت‌پرستى، انگيزه‌هاى بت‌پرستى، عوامل بت‌پرستى)، بت‌سازى، بتها (الوهيّت بتها، بتها در قيامت، شفاعت بتها، ناتوانى بتها، نام بتها).

بت بزرگ---) همين مدخل، بتها، بتهاى قوم‌ابراهيم‌

بت بنى‌اسرائيل---) سامرى‌

بت‌پرستان---) همين مدخل، بت‌پرستى‌

بت‌پرستى‌

آثار بت‌پرستى‌

١. از خود بيگانگى‌

١) از خود بيگانگى، معلول بت‌پرستى:

ولقد ءاتينآ إبرهيم ...* وتاللّه لأكيدنّ أصنمكم ...* فجعلهم جذذا ...* قال بل فعله كبيرهم هذا فسلوهم ...* فرجعوا إلى‌ أنفسهم فقالوا إنّكم أنتم الظَّلمون. [٤]

انبياء (٢١) ٥١ و ٥٧ و ٥٨ و ٦٣ و ٦٤

[١] فرهنگ فارسى، ج ١- ٢، ص ٤٧١، «بت».

[٢] المصباح، ج ١- ٢، ص ٣٤٩، «الصّنم».

[٣] گفتنى است كه در اين عنوان به جهت پرهيز از پراكندگى زيرمجموعه‌ها، نظام الفبايى در اصل عنوانها، سپس در زيرمجموعه آنها رعايت گرديده است.

[٤] بنا بر يك تفسير، مقصود از «رجعوا إلى‌ أنفسهم» تنبّه بت‌پرستان و بازگشت آنان به خردورزى پس از روشن شدن صداقت ابراهيم (ع) است. (مجمع‌البيان، ج ٧- ٨، ص ٨٦) بنابراين از آيه مى‌توان استفاده كرد كه آنها قبل از گفتار حضرت ابراهيم (ع) از خود بيگانه بوده، توان تدبّر نداشتند.