ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٨ - ديدگاه بعضى روانشناسان معاصر در رده بندى نيازها

اين آقايان دانشمندان و علماى علم الاجتماع از كجا مى دانند كه بشر به اراده اى نجيبانه و مؤقر و طبيعى و عادى بايد احتياج داشته باشد و احتياج دارد چه شد به اين فكر و انديشه پرداختند ، كه بدون كوچكترين شك و ترديد اظهار دارند و بپذيرند ، كه حتما بشر اراده اى عاقلانه و مصلحت آميز لازم دارد انسان فقط و فقط تسليم تمايلات مستقل خودش است ، و هم آن را لازم دارد و بس - اين استقلال هر چه گران تمام شود ، و به هر كجا او را بكشاند و با خود ببرد فرق نخواهد كرد . هم آن را مى خواهد . و اما اين اراده فقط شيطان مى داند كه . . . باز مى شنوم كه قهقهه را سر داده‌ايد و حرفم را قطع مى كنيد كه : هاهاها اراده اراده كه اصلا و حقيقتا وجود خارجى ندارد ، علم امروز بشر را كاملا تشريح كرده است ، و همه مى دانيم كه اين ارادهء به اصطلاح آزاد ، چيز ديگرى نيست ، جز . . . آقايان من ، اندكى صبر كنيد خودم نيز مى خواستم همين مطلب را شروع كنم اقرار مى كنم ، كه وقتى اين ايراد شما به خاطرم رسيد تقريبا ترسيدم .
درست به جايى رسيده بودم ، كه مى خواستم بگويم كه اين اراده را شيطان فقط مى داند ، كه ممكن است به چيزهايى مربوط باشد ، و ما بايستى نمى دانم به دليل داشتن و يا نداشتن آن از خدا تشكر كنيم و . . . يك مرتبه به ياد علم ، همان علمى كه مى فرماييد ، افتادم و . . . شما حرفم را قطع كرديد .
خوب ما فرض مى كنيم كه يك روز واقعا فرمول تمام آرزوها و اميال خودمان را پيدا كنيم ، منظورم اين است كه بفهميم كه اين اميال و طلبها از چه چيزهايى تبعيت مى كنند ، و به چه چيزهايى بستگى دارند ، و در واقع بر طبق چه قوانينى و نظاماتى ايجاد مى شوند ، و چگونه تعميم پيدا مى كنند ، در صورتهاى مختلف و متضاد به چه و كدام جهت متوجه مى گردند و غيره ، خلاصه ، بتوانيم فرمول صحيح منطبق بر رياضى آنها را