ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٨ - در عالم امكان آنچه كه ساخته شده است ، نيكوترين مصنوع با توجه به كائنات اين عالم است

است به هزاران نوع زيبايى مانند انواعى بىشمار از گلهاى زيبا ، خطوط زيبا ، صداهاى موزون و زيبا ، مهتاب زيبا ، مناظر طبيعى زيبا كه قابل شمارش نيست ، صورتهاى زيبا ، آسمان زيبا . . . و ما اين حقيقت واحد را با اين كه در جهان عينى تحقق فيزيكى ندارد ، بر همهء زيباييها به عنوان يك حقيقت واقعى كه آن را در درون خود در مى يابيم ، تطبيق مى كنيم نه يك مفهوم خيالى و ساختگى سلبى .
٢٤ - لم يخلق الأشياء من أصول أزلَّية ( تفسير اين جملات در مباحث قبلى نيز مطرح شده است مراجعه فرماييد . ) ٢٦ ، ٢٧ - و صوّر ما صوّر فأحسن صورته ، ليس لشيء منه امتناع ، و لا له بطاعة شيء انتفاع ( هر چه را كه صورتگرى كرد ، با نيكوترين وجه تصوير فرمود . هيچ چيزى از مخلوقات را قدرت امتناع و سرپيچى از فرمان او نيست و نه از اطاعت كائنات به او ، سودى به آن موجود برين عائد مى گردد . ) در عالم امكان آنچه كه ساخته شده است ، نيكوترين مصنوع با توجه به كائنات اين عالم است اين جمله كه ليس فى الإمكان أبدع ممّا كان ( در عالم امكان بديعتر و عالىتر از آنچه كه به وجود آمده است ، وجود ندارد ) يك سخن بسيار مشهور است كه اكثر صاحبنظران مشرق زمين و مغرب زمين بشرط آنكه در عالم هستى از ديدگاه نظم و زيباييهاى محسوس و معقول بررسيهاى دقيقى داشته باشند ، آن را پذيرفته‌اند . منظور از « احسن تصوير » كه در جملات مورد تفسير ديده مى شود و منظور از « بديعتر » در سخن حكماء ، تنها زيبايى محسوس ظاهرى نيست كه در مقدارى فراوان از موجودات عالم طبيعت ديده نمى شود . لذا در خطبهء مباركهء « فأجمل صورته » ( پس صورتش را زيبا ساخته است )