ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٤ - سرگذشت تاريخى بنى اميّه را از هدفگيريهاى آنان در زندگى بايد خواند

مانند تخمهايى هستند [ كه در جايگاه تخم گذارى شتر مرغ مى باشند . ] شبيه به تخمهاى افعى كه اگر به احتمال افعى بودن آنرا بشكنى و مادهء شتر مرغ باشد ، نارواست و اگر آنها را به حال خود رها كنى ، شايد كه افعى توليد كنند . بديهى است كه بايد به قانون تزاحم تقدم اهم بر مهم عمل كرد .
٥ - و منها : افترقوا بعد ألفتهم . . . ( از جملهء اين خطبه است : آل اميه پس از اجتماع و الفت متفرق مى گردند .
سرگذشت تاريخى بنى اميّه را از هدفگيريهاى آنان در زندگى بايد خواند اگر شما عمر بن عبد العزيز را كه تا حدودى قابل توجه بر مبانى اسلام حركت مى كرد ، استثناء كنيد ، كارنامهء اين گروه با آنچه كه از بزرگان آن ، بجاى مانده است ، مى توانيد اطَّلاع حاصل كنيد . تاريخ در بارهء معاويه و فرزندش يزيد و ديگران كوتاهى نكرده است و همان گونه كه در تفسير خطبهء گذشته ملاحظه فرموديد : دقت كنيد : ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريده و شما را گروه‌ها و قبيله‌ها قرار داديم تا با همديگر آشنا گرديد و [ حيات هماهنگى داشته باشيد ] قطعا با كرامتترين شما نزد خداوند با تقوىترين شما است ) كجا ، و تقديم عرب بر عجم ، و تقديم نژاد بنى اميه بر ديگران و خود خواهى و خودكامگىهاى سلطه پرستى آنان كجا براى بررسى مشروحتر در بارهء اين نژاد خودكامهء خود خواه مراجعه فرماييد به : ج ١١ ، ص ١٨٥ تا ص ١٩٢ و ص ٢١٠ تا ص ٢١٤ و ج ١٤ از ص ١٣٢ تا ص ١٣٦ و از ص ٣٠٦ تا ص ٣١٤ و ج ١٦ از ص ٣٠٦ تا ٣١٤ و ج ١٨ از ص ٢١١ تا ص ٢١٣ و ص ٢١٦ و ج ١٩ ص ٨١ و ٨٢ .
١٦ ، ٢٠ - أيّها النّاس ، لو لم تتخاذلوا عن نصر الحقّ ، و لم تهنوا عن توهين الباطل ، لم يطمع فيكم من ليس