ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٣ - عبادت تكوينى و عبادت تشريعى

و لكن شما تسبيح آنها را نمى فهميد ، خداوند حليم و بخشاينده است .
٧ - حدّ الأشياء عند خلقه لها أبانة لها من شبهها ( اشياء را در هنگام خلقت متعين ساخت تا از هماننديهاى خود جدا شوند . ) هويت و خصوصيات اشياء را متعين فرمود و لذا ممكن است روزى فرا رسد كه عدم تعيين هايزنبرگ مورد تجديد نظر جدى قرار بگيرد
هويت و خصوصيات اشياء را متعين فرمود و لذا ممكن است روزى فرا رسد كه عدم تعيين هايزنبرگ مورد تجديد نظر جدى قرار بگيرد نظم عالى خلقت را چنان ساخته و پرداخته كه به يكديگر مشتبه نگردند . اهميت اين اصل تعين در كارگاه خلقت است كه هم بروز علوم گوناگون را در طول تاريخ امكان پذير ساخته است و هم قانونمندى اجزاء و روابط عالم هستى را بر پا داشته است .
مسئله عدم تعيين و عدم حتميت كه در فيزيك دوران اخير به وسيلهء ورنرهايزنبرگ به ميدان كشيده شده است ، با توجه به سه قضيه مورد ترديد قرار مى گيرد :
قضيهء يكم
قضيهء يكم نظريهء هايزنبرگ با توجه به اين اصل بديهى كه جهان با شناسايى جهان فرق دارد ، حتما بايد مورد تجديد نظر قرار بگيرد .
قضيهء دوم
قضيهء دوم اين كه اگر اصالت عدم تعين در ذرّات بنيادين و نهايى عالم طبيعت ، از قانون تعين و عليت به معناى عام پيروى نكند ، چگونه ممكن است اجسام و مواد روبنايى از ذات خود بدون استناد و استفاده از ذرات زير بنايى از قانون تعيين و حتميت پيروى نمايد .
قضيهء سوم
قضيهء سوم بايد جريان ذرات بنيادين پس از صدور و تحقق حادثهء آنها در جهان عينى ، مورد دقت و بررسى لازم و كافى قرار بگيرد ، تا روشن شود آيا مراحل پيش از صدور حادثه كه قطعا در جهان عينى صورت گرفته است ، در خلاء محض يا فوق قوانين و تعينها به وقوع پيوسته‌اند به نظر مى رسد بررسىهاى تحقيقى لازم و كافى در بارهء حوادث پيش از وصول ذرات به موقعيت خاص ، ما را به چنين نتيجه اى نخواهد رسانيد ، يعنى قطعى است كه ما در جهان عينى با عدم تعين و تجربه از عينيت روبرو نخواهيم