ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٧ - مقصود از جملهء امير المؤمنين عليه السلام كه نفوس جمعى از شدت علاقه بدان مقام بخل ورزيدند و جمعى ديگر از آن اعراض نمودند چيست

مقصود از جملهء امير المؤمنين عليه السلام كه نفوس جمعى از شدت علاقه بدان مقام بخل ورزيدند و جمعى ديگر از آن اعراض نمودند چيست شارح بسيار معروف نهج البلاغه ابن أبي الحديد كه از بزرگان معتزله است ، چنين مى گويد : « من از ابو جعفر يحيى بن محمد العلوى كه نقيب بصره بود ، موقعى كه درسى پيش او مى خواندم در بارهء منظور على ( ع ) از جملهء فوق را از آن مرد كه خدا او را رحمت كند ، پرسيدم . او در پيروى از مذهب علوى ، مردى با انصاف و داراى عقلى كامل بود . گفتم : مقصود علي عليه السلام از اين جمله كه فرمود : » نفوس جمعى از شدت حرص به آن بخل ورزيدند و نفوس جمعى ديگر در بارهء آن چشم پوشى و سخاوت نمودند ، چه كسانى را منظور نموده است و كيست آن قومى كه آن مرد اسدى در سؤال خود مطرح كرده بود ( قوم شما چگونه شما را از اين مقام بركنار كردند در حالى كه شما به اين مقام شايسته تر بوديد ) آيا مقصود روز سقيفه بود و يا روز شورى ابو جعفر گفت : مقصود روز سقيفه است . من به ابو جعفر گفتم : نفس من اجازه نمى دهد به صحابهء پيامبر اكرم ( ص ) ، نافرمانى رسول اللَّه ( ص ) را نسبت بدهم ، و آنان را به رد كردن نص پيامبر در بارهء خلافت على ( ع ) متهم بسازم . ابو جعفر گفت : نفس من هم اجازه نمى دهد كه مسامحه و بىاعتنايى در امر امامت را به پيامبر اكرم ( ص ) نسبت بدهم كه مردم را بدون پيشوايى كه مديريت آنها را به عهده بگيرد ، بحال خودشان رها كند كه آنان گسيخته از هم و متفرق زندگى كنند . پيامبر اكرم ( ص ) از مدينه بيرون نمى رفت مگر اين كه اميرى را براى آن تعيين مى فرمود ، در حالى كه زنده بود و دور از مدينه نرفته بود . پس آن حضرت چگونه به جاى خود اميرى را تعيين نمى كند با اين كه او مى دانست از دنيا مى رود و توانايى جبران حوادثى كه اتفاق خواهد افتاد ، دارا نمى باشد سپس گفت هيچ فردى از انسانها شك ندارد كه رسول خدا ( ص ) در كمال عقل و خرد بود ، اما از ديدگاه