ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٨ - يك بررسى مختصر در بارهء معاوية بن ابى سفيان

به پذيرش بردگى به آن سايهء مصنوعى دعوت كردند ، ولى سايه ساز واقعى وجدان تاريخ دست بكار شد و سايهء حقيقى معاويه را كه شمشيرى بدست در حال هجوم به سايهء مصنوعى معاويه بود ، بوجود آورد ، نخست رويدادهايى كه دانه‌هاى آن را معاويه كاشته و آبيارى نموده بود ، سپس مورخين و نقادان و رادمردان را برانگيخت كه بيش از اين در شناساندن معاويه تأخير صحيح نيست .
اگر يزيد پسر معاويه پس از مرگ پدرش به ملك و رياست هم نمى رسيد ، ممكن بود كه ساده لوحان جوامع آن روز و امروز شخصيت معاويه را نشناسند و بدنبال همان سايهء دروغينش بروند ، ولى ما كه تكيهء اطمينان بخش به آن وجدان تاريخ داريم كه در رسالت الهىاش در صحنهء هستى ، كوچكترين تعارف و مجامله و چاپلوسى ندارد ، مى دانيم كه براى فاش ساختن ريشه و تنه و ساقه و شكوفهء شخصيت معاويه ، اشخاص يا رويدادهاى ديگرى را نمودار مى ساخت كه سايه‌هاى مصنوعى او را از اذهان مردم بزدايد و سايه حقيقىاش را آشكار نمايد . - [١]

[١] . مباحث مربوط به معاويه كه در اينجا آورده‌ايم ، در مجلد ١٣ از تفسير و نقد و تحليل مثنوى تأليف اين جانب از ص ٢٩٣ تا ص ٢٩٩ مطرح نموده‌ايم ، مراجعه فرماييد . و براى بررسى بيشتر در بارهء كارنامهء بنى اميّه مى توانيد مباحث ذيل را ملاحظه فرماييد : ج ١١ از ص ١٨٥ تا ص ١٩٢ و ج ١١ از ص ٢١٠ تا ٢١٤ و ج ١٦ از ص ٣٠٦ تا ٣١٤ و ج ١٨ از ص ٢١١ تا ص ٢١٣ و ج ١٩ ص ٨١ و ٨٢ .