ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٥٢ - آيا شقاوت و سعادت در ذات انسانها تعبيه شده است

آيا شقاوت و سعادت در ذات انسانها تعبيه شده است با نظر به دلائل عقلى بديهى و همچنين با توجه كافى به آيات قرآنى و احاديث معتبر ، ذاتى بودن شقاوت و سعادت كاملا نامعقول است ، لذا هر روايتى كه دلالت بر ذاتى بودن اين دو صفت داشته باشد ، بقرينهء روايتى كه از معصوم در تفسير آن وارد شده است ، بايد توجيه گردد :
الشّقىّ شقىّ فى بطن أمّه و السَّعيد سعيد فى بطن أمّه كه از حضرت رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله نقل شده است ( شقى در شكم مادرش شقى است و سعيد در شكم مادرش سعيد است ) .
روايتى كه در تفسير اين حديث نبوى وارد شده است اينست كه : خداوند سرنوشت همهء مردم را پيش از ورود به اين دنيا ميداند . و همينطور بايد جمله اى كه مورد بحث ما است ، تفسير شود و الا لوازم ظاهر روايت بهيچ وجه قابل قبول نيست زيرا : ١ - اگر شقاوت اشقياء و سعادت سعداء از شكم مادر در موجوديتشان تعبيه شده باشد ، اين كه دنيا جاى آزمايش اختيارى است ، پوچ و بىمعنى خواهد بود .
٢ - عقل و وجدان آدمى هيچگونه اثرى در ارشاد و هدايت آدمى نخواهد داشت .
٣ - بساط بسيار پرمعنى و اصيل مسئوليت برچيده خواهد گشت .
٤ - ارسال پيامبران و انزال كتاب و ميزان لغو و بيهوده خواهد بود .
٥ - شرافت و فضيلت و مفاهيم مقابل آن دو ( دنائت و پليدى ) مرتفع خواهد گشت .
٦ - تعليم و تربيت هيچ منطقى قابل قبول نخواهد داشت .
با اين ملاحظات همهء روايات و احاديثى كه در ظاهر دلالت بر ذاتى