ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١١ - ترجمهء سخن هفتاد و هفتم

حنظل . . . و ابو الجارود از امام محمد باقر ( ع ) روايت كرده است كه كلمهء خبيثه مثلى است در بارهء بنى اميه و در همين كتاب در تفسير آيهء .
( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ الله كُفْراً وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَبِئْسَ الْقَرارُ ) [١] ( آيا نديده اى آن كسانى را كه نعمت خداوندى را بر كفر مبدل ساختند و گروه خود را بر جايگاه هلاكت انداختند ، اين جايگاه ، دوزخ است كه در آن بيفتند و دوزخ قرارگاه بدى است ) .
مى گويد : مردى از امير المؤمنين عليه السلام در بارهء اين آيه پرسيد .
آن حضرت فرمود : مقصود از اين آيه دو گروه منحرف از قريشند : بنى اميه و بنى مغيره . اما بنى اميه تا مدتى از زمان بحال خود گذاشته شده‌اند كه در عيش و عشرت بسر برند و اما بنى مغيره در جنگ بدر مزاحمتشان از بين رفت . [٢] تفصيل موقعيت بنى اميه در اخلاق انسانى و چگونگى ارتباط آنان با اسلام در بخش ترجمه و تفسير نامه‌ها خواهد آمد .
بدانجهت كه در مواردى متعدد از خطبه‌ها و نامه‌هاى امير المؤمنين عليه السلام در نهج البلاغه سخن از بنى اميه و نا شايستگى آنها بميان آمده است ، بسيار مناسب است كه در اين مبحث خصوصيات اين قبيلهء دنيا پرست و خودخواه و كامجو را از محقق و متتبع مشهور ابو العباس مقريزى كه از اعتبار فراوان در نظريات تاريخى برخوردار است ، با دقت مطالعه كنيم . اين محقق كتاب معروف خود را [٣] پس از حمد و ثناى خداوندى چنين شروع مى كند كه : « من خيلى تعجب مى كردم از اين كه بنى اميه به خلافت دست اندازى كرده است ، با اين كه اين قوم از ريشه و بنياد از پيامبر خدا دور بوده‌اند و در حالى كه بنى هاشم

[١] - ابراهيم آيه ٢٩ .
[٢] - مجمع البيان - طبرسى - تفسير سورهء ابراهيم - تفسير آيهء فوق .
[٣] - النزاع و التخاصم بين بنى اميه و بنى هاشم .