تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧١ - مقاله مرحوم مجلسى در بحار

كيمياء عالم و آگاه است يا از علم سيمياء مطّلع مى‌باشد و يا اسم اعظم مى‌داند و بدينوسيله عوام از مردم باو متمايل مى‌شوند در حاليكه براى اين ادّعايش هيچ اصلى وجود ندارد.

قسم هشتم‌

نميمه و سخن‌چينى كردن كه بواسطه‌اش ممكن است جماعت و گروهى را بهم بريزند.

پايان ملخّص كلام مرحوم مجلسى.

شرح مطلوب‌

قوله: و هذا اعمّ من الكلّ: مشار اليه « هذا » تعريف مرحوم مجلسى است.

قوله: لانّه ذكر بعد ذلك: ضمير در « لانّه » به مجلسى عليه الرّحمه راجع است.

قوله: سحر الكلدانيّين: در تاج العروس آورده:

كلدانيّون بضمّ كاف طائفه‌اى از عبدة الكواكب مى‌باشند.

و مرحوم مجلسى فرموده‌اند:

ايشان همان طائفه‌اى هستند كه حقتعالى حضرت ابراهيم عليه السّلام را براى ابطال مقاله‌اشان برانگيخت.

قوله: الواجبة لذاتها: بنابراين قديم زمانى و ذاتى هستند.

قوله: من يزعم انّها قديمة: يعنى بحسب زمان فقط نه ذات.

قوله: بسائطها و مركّباتها: مقصود از قواى غالبه فعّاله بسيطه ملاحظه هريك از افلاك بتنهائى با وضع خاصّى كه دارند مى‌باشد.

و مراد از قواى غالبه فعّاله مركبه در نظر گرفتن آنها بملاحظه وضع خاص بين هريك با ديگرى مى‌باشد همچون نظرات حاصله بين آنها.

قوله: و يعرف ما يليق بالعالم السّفلى: يعنى يعرف ما يليق بهذا العالم من الشّرائط و الموانع بنابراين معداتها و عوائقها بيان هستند براى « ما يليق».

قوله: الاستعانة بالارواح الارضيّة: مقصود اجنّه مى‌باشند.