تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦٥ - مقاله مرحوم مجلسى در بحار

داشته و در برج قوس يا حوت انجام مى‌دهند.

قوله: و هى الطّلسمات: يعنى تمزيج قواى سماوى با قواى ارضى اصطلاحا طلسم مى‌نامند.

قوله: بالارواح السّاذجه: يعنى ارواح خالص از كثافات همچون ارواح فرشتگان يعنى ساحر اين ارواح را مسخّر نموده و با دادن قسمهاى غلاظ و شداد بايشان از آنها استمداد مى‌جويد و اين همان عزائم است.

قوله: و يدخل فيه النّيرنجات: يعنى و در قسم اخير نيرنجات داخل است.

مؤلّف گويد:

نيرنجات جمع نيرنج بوده و آن عبارتست از عمليكه مبتنى و متفرّع بر سرعت دست باشد بطورى كه غير واقع را در لباس واقع اظهار كنند.

و برخى از مهره اين فنّ گفته‌اند:

نيرنج عبارتست از نوعى تصرّف در اجرام عنصرى بمنظور رسيدن بمقصود همچون ايجاد حبّ يا احداث بغض بين دو نفر.

قوله: و تبعه على هذا التّفسير: ضمير منصوبى در « تبعه » به صاحب ايضاح راجع است.

قوله: و اسرار النّيّرين: برخى از محقّقين در شرح اين عبارت فرموده‌اند:

اين عبارت را مى‌توان به سه معنى توجيه كرد:

١- كلمه « اسرار » مصدر باشد از باب افعال بمعناى اخفاء چنانچه مى‌گويند: اسررت الحديث اسرارا يعنى اخفيته اخفاءا، بنابراين مقصود از عبارت كتاب آنستكه:

ساحر خورشيد را در روز و ماه را در شب از نظر مسحور مخفى دارد باين نحو كه امورى را احداث كند كه موجب تيره‌گى و ظلمات هوا و اختفاء نيّرين گردد.

٢- كلمه « اسرار » مصدر باشد از باب افعال بمعناى اظهار چه آنكه اينكلمه از اضداد بوده و صاحب مصباح المنير بآن تصريح كرده است، بنابراين مراد از عبارت كتاب آنستكه:

ساحر نيّرين را در غير موقع خود اظهار كند.