تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٧٩ - استدلال مرحوم مصنف بر حرمت تشبيب

بسا راغب و مايل بتو وجود دارد كه حاضرند با تو ازدواج كنند.

استدراك‌

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

بلى، اگر تشبيب نسبت به زنيكه از او خواستگارى شده ولى هنوز عقد صورت نگرفته بلكه مطلق زنى كه اراده تزويج با او شده امّا تا بحال اين امر در خارج تحقّق پيدا نكرده را حرام ندانيم بعيد نبوده و اين رأى از صواب بدور نيست چه آنكه اكثر وجوه مذكوره در آن جارى نيست. و بهرصورت اينمسئله خيلى روشن نبوده و از اشتباه و اشكال خالى نيست.

شرح مطلوب‌

قوله: بالمرأة المعروفة: يعنى زنيكه مشخّص و شناخته شده است در مقابل زن ناشناسى كه وى را كسى نمى‌شناسد.

قوله: المؤمنة: در مقابل زنيكه اهل ايمان و ولايت نيست.

قوله: المحترمة: مقصود از آن زن عفيف بوده در مقابل زن فاحشه و هرجائى.

قوله: و هو كما فى جامع المقاصد: ضمير « هو » به تشبيب راجع است.

قوله: كالفاضلين: يعنى مرحوم محقّق اوّل و علّامه.

قوله: و استدلّ عليه: ضمير در « عليه » به تحريم تشبيب عود مى‌كند.

قوله: تفضيحها: يعنى آشكار نمودن آن زن را در بين اهل عرف.

قوله: و ادخال النّقص عليها و على اهلها: مقصود كاستن وزنه و ارزش اجتماعى زن و خانواده او است.

قوله: النّفوش الآبية: يعنى افرادى كه اباء دارند ديگران نام محارمشان را ببرند.

قوله: مع كونه اخصّ من المدّعى: ضمير در « كونه » به كلّ واحد من هذه الوجوه راجع است و مراد از « اخصّ » اخص مطلق است يعنى در هرموردى كه اين وجوه محقّق باشند تشبيب نيز محقّق است ولى گاهى اوقات تشبيب در خارج ثابت است بدون تحقّق اين وجوه، پس تشبيب اعمّ مطلق و اين وجوه اخصّ مطلق از آن‌