تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٨ - « در صفت» شرح عقود

پنجاهى، و بزرگهاء شصتى باشد. و عقدهاء چهار دانگ و نيم باشد[١]، و آن از پنجاهى باشد. و عقدى كنند از چهلى)[٢] و آن‌[٣] پنج دانگ و نيم باشد.

و اين عقود جمله در قديم نبوده است اكنون مى‌كنند، و از جهت آنكه تا مرواريد را[٤] ببهاء زيادت بفروشند[٥].

و از عقود قديمى اوّل عقد مثقالى‌[٦] بوده است، سى و شش دانه يك مثقال‌[٧]، هرسه دانه (و نيم‌[٨]) نيم دانگ، و بعد از آن عقد يكى و نيمى، كه هردانه تسوئى باشد، و عقد دو مثقال كه هردانه‌اى نيم دانگ باشد[٩]. و عقد [چهار][١٠] مثقالى و نيم كه هردانه‌اى سه تسو باشد. و عقد شش مثقال‌[١١] كه هردانه‌اى دانگى باشد. و همچنين تا بعقد دوازده مثقال، كه از او هردانه‌اى دو دانگ باشد.

و زيادت از اين عقد نكنند[١٢]، از بهر آنكه مرواريد يك دست دانها زيادت ازين باهم‌[١٣] نيفتد.

و دانهاء دو دانگى را و هرچه بزرگتر باشد[١٤]، آنرا در خوانند.

و كسانى كه عقد سازند، قاعده ايشان چنان است‌[١٥] كه از سى و شش دانه كه از آن عقدى سازند، شش دانه از صدف تراشيده‌

[١]كلمه (باشد) در ب، م: نيست‌

[٢]آنچه ميان پرانتز گذاشته شده در ن، ج: نيست‌

[٣]م: از چهل و آن‌

[٤](را) در ن، ج: نيست‌

[٥]م: تا نفروشند

[٦]ب: مثقال‌

[٧]ب: مثقالى‌

[٨]در م، ج، ن: نيست‌

[٩]م: دانه ثلث دانگ باشد و بعد از آن عقد سه مثقال‌

[١٠]ع:

چهارم‌

[١١]ب: مثقالى‌

[١٢]م: نمى‌كنند

[١٣]ب: از هم‌

[١٤]ع:

باشند

[١٥]ب: آنست.