تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٣٥ - معرفت انواع ياقوت(سرخ)

نهند. و در هند بهرمانى‌[١] ٣. و بعد از آن ارغوانى باشد، (كه اندك تيره بود، و مانند رنگ ارغوان بود.) و قيمت (رنگ) ارغوانى از رمّانى‌[٢] كمتر باشد.

و طبقه چهارم ورديست كه رنگ او[٣] بگل سرخ ماند. و از اين نوع بيشتر افتد. و بعضى از اين نوع بكبودى گرايد، آنرا قيمت كمتر از لعل باشد، و آنرا[٤] بنفسجى خوانند. و نوعى ديگر است‌[٥] كه آنرا خمرى خوانند، رنگ‌[٦] او بشراب سرخ تشبيه كرده‌اند.

و نوعى ديگر است كه آنرا لحمى گويند، كه بگوشت پاره مانند است‌ ٤.

و نوعى‌[٧] ديگر را خلّى گويند، كه بسركه سرخ ماند. پس بگلنارى‌[٨].

و چندانكه لون‌[٩] و قيمت تنزّل مى‌كند، در اثر و خاصيت نازل‌تر مى‌شود. و از[١٠] انواع مذكور آنچه برنگ و طراوت و صفا و قدر كامل‌تر باشد، و بى‌عيب‌تر (باشد)[١١]، قيمت و خاصيّت و اثر و منفعت آن بيشتر بود.

و چنين گويند كه وقتى ياقوتى بوده است شب‌افروز، كه آنرا كوكبى خواندندى، و بشب چون چراغ بيفروختى، و گوهر شب چراغ عبارت از آنست. و كسرى انوشروان‌[١٢] را بوده است، و بعد

[١]م: بهرمانى را

[٢]ع: باشد و قيمت ارغوانى از رمانى‌

[٣]ن، ج: آن‌

[٤]ع: آنرا (بى‌واو)

[٥]م: و بعضى ديگر هست‌

[٦]ن:

و رنگ‌

[٧]م، ج، ن: و انواع‌

[٨]ع: بكنارى؟

[٩]ع: در لون‌

[١٠]م: و از اين- ن، ج: و اين‌

[١١]كلمه (باشد) در ن، ج: است‌

[١٢]ن، ج: انوشين‌روان.