تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢٠٨ - فصل در صفت زيبق و خواص او

و آن جوهرى معدنى است و معادن او در[١] بسيار مواضع هست.

و بيشتر آن‌[٢] در حدود فرنگ است. و (مى‌گويند تولّد آن از چشمهاست، امّا حقيقت آنست كه) آن دو نوع است: بعضى [همچنان‌] در كان و چشمه‌[٣] مى‌يابند[٤]. و بعضى از سنگ مى‌گيرند[٥]. و سنگ سيماب، سرخ باشد[٦] مانند شنگرف‌[٧] ناسوده. و بعضى آنرا شنگرف‌[٧] كانى مى‌خوانند.

و (آنچه گويند در شنگرف سيماب حاصل آيد، بدين شنجرف سيماب را خواهند. و آن شنجرف) كه در الوان‌[٨] نقّاشان بكار دارند، از سيماب و گوگرد[٩] سازند. و از نوعى ديگر سيماب حاصل نتوان كرد.

و بسيار چيزها باشد كه هم در معدن باشد، هم بصناعت‌[١٠] توان ساخت، مانند نوشادر كه از معدن خيزد، و از دود تون بصنعت سازند[١١]

و طبيعت سيماب سرد و ترست، در درجه دوم. و مصعّد و قابض است.

و اگر سيماب نباشد (هرگز چيزها را) زراندود[١٢] نتوان كرد[١٣]، و زرريزه از كان بيرون نتوان آورد.

(و) سيماب مضرّ است جمله انواع‌[١٤] حواسّ را[١٥]. و مبطلست‌

[١](در) در- م، ج، ن- نيست‌

[٢]ع: اما بيشتر- م، ج، ن: و بيشتر از آن‌

[٣]كلمه (چشمه) تنها در- ع- است‌

[٤]ب: مى‌باشد

[٥]ع: از سنگ حاصل مى‌كنند

[٦]ع: مى‌باشد.

[٧]ب: شنجرف‌

[٨]ع:

و آن زنجفر كه در الوان‌

[٩]ع: و كبريت‌

[١٠]ع: و بصنعت‌

[١١]ب:

و از دود تون نيز سازند- ج، ن: و هم از دود تون توان ساخت‌

[١٢]ب:

هرگز چيزها را زراندود- ج، ن، م: هرگز زر آوند

[١٣]ع: ساخت‌

[١٤](انواع) در- م، ج، ن- نيست‌

[١٥]ب: خواص حواس را