تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٠٨ - فصل در اخبار و حكايات عجيب كه در مرواريد گفتهاند

آن عهد آنرا قيمت كردند[١]، كه هفت هزار دينار زر سرخ باشد.

و ديگر آورده‌اند كه درّ يتيم پيش هشام بن عبد الملك آوردند.

و زن او عبده دختر عبد اللّه بن يزيد[٢] بود، پيش او نشسته بود[٣]. و او را فربهى‌[٤] بحدّى بود كه هرگه كه خواستى كه برخيزد، چند كس بايستى [كه‌][٥] تا او را يارى كردندى، تا برپاى خاستى‌[٦]. هشام او را گفت اگر تو تنها برپاى خيزى بى‌آنكه كسى ترا يارى كند، اين درّ بتو بخشم. عبده خواست كه برپاى خيزد، با بسيارى رنج و مشقّت تمام برنخاسته بود كه بيفتاد، و رويش بر زمين زد، و از بينى او خون روان شد. هشام آن درّ بوى بخشيد، وزن او[٧] سه مثقال بود، و جمله صفات كمال و نيكوئى در وى حاصل، و آنرا بهفتاد هزار دينار خريده بودند از زر مغربى. و چون ايّام دولت مروانيان‌[٨] درگذشت‌ ٣٠، آن درّ يتيم در دست‌[٩] خلفاء عباسى‌[١٠] افتاد.

ابن الجصّاص‌ ٣١ كه جوهرى وقت بود در روزگار مقتدر، آنرا صد و بيست هزار دينار مغربى قيمت كرد. و گفت اگر اين درّ فريد نبودى و او را جفتى بودى، بپانصد هزار دينار قيمت كردمى‌[١١]

و آورده‌اند كه ملكه، خاتون سلطان شاه از خوارزم به نشابور[١٢] آمد. دانه مرواريد لوزى بغايت خوب سفيد باطراوت تنگ سوراخ،

[١]م، ن: قيمت آنرا كرده‌اند

[٢]م: زيد

[٣]كلمه (بود) در ن، م: نيست‌

[٤]ع: و از فربهى‌

[٥]كلمه (كه) در م: نيست‌

[٦]م: خواستى‌

[٧]م: وزن آن- ع: و وزن او

[٨]در م، ج، ن افزوده شده: عليه ما يستحق‌

[٩]م: بدست‌

[١٠]م: بنى عباس- ن، ج: عباس‌

[١١]ع:

كردى‌

[١٢]ن، ج: نيسابور.