تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٣ - آبمرواريد

خوانند، چنانكه در جصّى‌[١] باشد.

(و اختلاف آب هم ناپسنديده بود، چنانكه بر مرواريد آبدار نشانى باشد بى‌آب. و آن نشان را خال‌[٢] گويند).

[بعد از اين‌] سخن در شكل گوئيم.

اما آنچه تعلّق بشكل‌[٣] مرواريد دارد، هم دو نوع باشد:

يكى آنكه‌[٤] تعلّق بخلقت مرواريد[٥] دارد. دوم آنكه تعلّق بسوراخ مرواريد دارد، و[٦] قسم اول بر چند نوع باشد. [و از همه‌] بهتر آن باشد كه گرد مطلق بود. و آنرا بتازى مدحرج گويند، و بپارسى‌[٧] غلطان.

دوم آنكه اندكى‌[٨] ميل بدرازى دارد، و آنرا غلامى‌[٩] گويند، و هليلجى‌[١٠]. و اگر هردو سوى‌[١١] او متساوى باشد آنرا بيضى خوانند.

سوم‌[١٢] آنكه ميل بپهنى دارد[١٣] آنرا شلجمى‌[١٤] گويند.

چهارم آنكه دو طرف او باريكتر[١٥] بود [و ميان او ستبرتر، پس اگر هردو سوى‌[١٦] يكسان باشد] زيتونى خوانند. و اگرنه ترنجى گويند.

پنجم آنكه يك طرف او باريك بود، و يك طرف پهن، و بتازى‌

[١]ن، ج: در خصى؟

[٢]ب: خاك- ن: حال‌

[٣]ب:

شكل‌

[٤]ع: آنچه‌

[٥]ع: لؤلؤ

[٦]ع: و آنچه تعلق بسوراخ دارد

[٧]ع: و آنرا پيازى مدحرج گويند و پيازى؟

[٨]ب: آنكه زندگى؟- ع: آنكه آنرا اندكى‌

[٩]م: غلافى؟

[١٠]ع افزوده: گويند

[١١]ع: طرف‌

[١٢]ب: سيوم- م: سيم‌

[١٣]ع: داشته باشد

[١٤]ب، ن: شلغمى‌

[١٥]ب: باريك‌

[١٦]ع: هردو سر.