تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٥٩ - فصل در خاصيت و منفعت زمرد

كه بر[١] چرخ اسرب نرم كرده باشند[٢]. و زمرّدى كه سوخته طبع باشد آنرا بعد آنكه بغايت نرم كرده باشند بسنگ محكّ جلا دهند، خوب‌تر آيد. و حكّاكان امتحان مينا و زمرّد[٣] بجلا كنند كه مينا بسفال (نو) مصوّل كرده آيد بر چرخ بيد جلا گيرد، بغايت خوب، و زمرّد نگيرد. و ميان لعل سبز و يشب‌[٤] سبز و زمرّد كه تميز[٥] كنند هم بجلا (كنند كه لعل جز بمرقشيثاء ذهبى جلا نگيرد، و يشب‌[٤] سبز هم بجلا) لعل جلا گيرد [و زمرّد نگيرد].

فصل‌[٦] در امتحان زمرّد

زمرّد زود شكسته شود، و بسوهان سوده گردد. و طاقت آتش ندارد. و بآبگينه رنگ كرد[٧] ١١. و به مينا غش زمرّد كنند. و سنگهاء سبز باشد كه بزمرّد ماند[٨]. يكى از آن جمله سنگى‌[٩] است كه آنرا مكى خوانند. اما مكى در سودن از زمرّد سخت‌تر باشد[١٠]، و مينا ثقيل‌تر. و درشت‌تر بود[١١] (و بر هركسى كه بسيار ديده باشد مشتبه نشود).

فصل‌[٦] در خاصيّت و منفعت زمرّد[١٢]

گفته‌اند كه هركه زمرّد (را) با خود دارد خواب بد نبيند، و

[١]ن، ج، ب، م: آن بر

[٢]ب: سرب كنند

[٣]ب، ج، ن: امتحان مينا كه بسند افتد ميان زمرد و مينا بجلا

[٤]ع: و بشت- ب: و بشب- م: بست- ج: و شب- ن: بشب‌

[٥]م: تمييز

[٦]ع: سخن‌

[٧]ع:

كرده شود. فقط در ع: است‌

[٨]ن، ج: باشند كه بزمرد مانند

[٩]ب: سنگ‌

[١٠]ب: سخت بود

[١١]ع: و در

[١٢]ب، م: و منافع زمرد.