ومعيار در شناختن ان كه كدام جنس بايد كيل يا وزن شود و كدام جنس بايد شمرده شود عادت وعرف ان شهرى است كه خريد وفروش در ان مىشود " دوم " صحيح است فروختن زمين وباغ بمشاهده اگر چه مساحت نشود وفروختن كرباس وپارچه بمحض مشاهده كه ان پارچه وكرباس را بكشانيد وپهن كنند تا ديده شود صحيح است اگر وضع انها بر مشاهده باشد والا احوط كز كردن است و هم چنين است حكم در قالى ونمد وكليم وامثال انها " سيم " جايز نيست فروختن شير در پستان وماهى در نيستان مكر با ضميمه چيز معلوم مثل فروختن ماهيان را با نى وشير را با كوسفند بشرط ان كه مقصود اصلى نى وكوسفند باشد وماهى وشير بالعوض بلي اگر ماهيان محصور باشند ومشاهده مىشوند بدون ضميمه نيز جايز است بيع انها چنان چه كذشت وحكم فروختن بچه در شكم حيوانات مثل حكم فروختن شير در پستان است ودر فروختن پوست ومو وپشم در حالتى كه در پشت حيوان باشد خلافست بين علما اقوى جواز است لكن بايد بعد از خريدن بلا فاصله از حيوان ببرند اگر بخواهند كه شركت در انها حاصل نشود واگر خريدار وفروشنده با هم قرار دهند كه بعد از خريدن تا مدت معيني در پشت حيوان باشد بعد ببرند ضرر ندارد " چهارم " اگر آن چه خريده مىشود ديده شود ديگر احتياط بذكر كردن اوصاف ندارد والا جايز است فروختن او بوصف بنحو بيع كلى فى الذمة بلكه در مبيع شخصى هم جايز است اكتفاء بوصف چنان چه بعد معلوم مىشود " پنجم " هر چيزى كه غرض از او بويا طعم باشد آزمايش او ببوئيدن يا چشيدن است وهر گاه ازمايش نكرده بخرند وبعد معلوم شود كه بدبو يا بد طعم است مشترى مىتواند ان را رد كند و مىتواند آن را نگاه دارد وازش يعنى تفاوت قيمت او را با همان جنس در حالتى كه بى عيب باشد بكيرد وهر چيزى كه ازمايش او باعث خرابى وفساد او شود مثل خربوزه وهندوانه وتخم مرغ جايز است خريد وفروش انها بدون ازمايش لكن بعد از ان كه ان را خريدو شكست معيوب بيرون امد پس هر گاه شكسته او قيمتى دارد تفاوت قيمت مىكيرد واگر شكسته او قيمتى نداشته باشد مثل تخم مرغ فاسد شده تمام قيمت او را پس مىكيرد " ششم " هر گاه خريدار متاعي را پيش از وقت خريدن ديده باشد صحيح است كه بهمان ديدن اكتفا كند وان متاع را بخرد واگر از وقت ديدن تا وقت خريدن اين قدر زمان كذشته باشد كه يقين شود ان متاع تغيير يافته است صحيح نيست بهمان ديدن اول اكتفاء كند بلكه بايد ان را