به دو شمشير يا صد زرع ماهوت را بصد وپنج زرع ديگر يا هزار كردو را بدو هزار ديگر رباء نيست بجهت ان كه مكيل وموزون نيستند واگر كسى بفروشد يك مثقال طلا را به يك مثقال طلاى ديگر يا بيست من كندم را به بيست من كندم ديگر رباء نيست بجهت ان كه مساوات است وزيادتى نيست بلى اگر بفروشد يك من كندم را به‌يك من وپنج سير كندم مثلا يا دو من برنج صدرى را بسه من برنج كرده مثلا رباء است " دوم " حق آنست كه رباء همين در جنس مكيل وموزون است ودر غير انها ربا نمىباشد خواه جنسى باشد كه بشمردن داد وستد شود مثل كردكان وغيره يا جنسى باشد كه بذرع كردن معامله با ان شود مثل ماهوت وكرباس وساير پارچها يا بمشاهده اكتفا شود مثل حيوانات واسلحه چون تفنك وكارد وچاقو وغيرها واگر جنسى باشد كه عادت شهرها در ان مختلف باشد يعنى در بعضى شهرها بعدد مىفروشند ودر بعضى از شهرها بكيل يا بوزن مىفروشند مثل خيار وبادمجان در اين صورت در هر شهرى بعادت او عمل مىشود اگر اغلب در بين نباشد واگر اغلب بلاد موزون باشد ودر بلدى معدود اقوى اجراء حكم رباء است در ان بلد نيز بلكه احوط با اختلاف بلدان الحاق بمكيل وموزون است مطلقا " سيم " معلوم شد كه رباء وقتى است كه مبيع وقيمت يك جنس باشند وضابطه در شناختن يك جنس يعني دانستن ان كه چه چيزها يك جنسند آنست كه هر دو چيزى كه در اسم مخصوصى شريك باشند وهر دو چيز را بان اسم ذكر كنند يك جنسند مثل برنج صدرى وبرنج كرده كه هر دو شريكند در اسم برنج وهم چنين است حال در سه چيز وچهار وبيشتر مثل اقسام كندم ها وخرماها وانكورها اگر چه در طعم ورنك وبعضى از صفات با هم تفاوت داشته باشند پس فرقي نيست در تحقق رباء ما بين جنس خوب وبد وصحيح ومعيوب وواجد صفتى وفاقد ان مادامى كه همان جنس محسوب شود مثل كندم خوب بيدومس؟ شكسته بدرست وطلاى ساخته بنساخته ومسكوك بغير مسكوك اگر چه در عرف تفاوت قيمت داشته باشد كه حكم رباء در همه جارى است پس اگر كسى بادكير نقره يا لوله دعاى نقره كه پنج مثقال وزن داشته باشد مثلا بخرد به‌يك تومان پول سفيد كه زيادتر است وزن ان از پنج مثقال رباء است واز اين ضابطه كليه كه در باب شناختن يك جنس ذكر شد يك موضع تخلف كرده است باعتبار احاديثى كه از ائمه طاهرين عليهم السلام رسيده است وان يك موضع آنست كه كندم وجو در رباء يك جنسند اگر چه هر يك اسم مخصوصى دارند ودر زكوة دو