تركه او محسوب است ووصيت را از آن بيرون مىنمايند چنانكه ديون را از آن بيرون مىكنند پس اگر وصيت بثلث يا ربع مال كرده از صيد نيز ثلث يا ربع مىگيرند واگر وصيت نمايد بعينى كه زياده از ثلث مال حال الوفات او باشد وبضم صيد از زايد بودن خارج شود وصيت او نافذ است در تمام آن وهم چنين است هر گاه وصيد كند بكلى مثل صد دينار مثلا بلكه هر گاه وصيت نمايد بعد از آن كشته شود ديه او نيز از تركه اش محسوب شود وثلث آن را بايد بيرون كنند چنانچه ديون او نيز از ديه او بيرون مىرود در صورتيكه قتل خطاء باشد بلكه اگر قتل عمدى باشد وورثه با قاتل صلح نمودند بديه نيز چنين است زيرا كه خودش اولى است بعوض جان خودش از ديگران وهم چنين است در صورتيكه ديه جرح خطاء يا ديه جرح عمدى او را بگيرند (تمام شد ترجمه آنچه از قلم مبارك بوده والحمد لله اولا وآخرا) (بعض مسائل مهمه كه در جواب اصوله متفرقه مرقوم فرموده اند) (فصول) حرام زاده كرا مىگويند وعلامت حرام زاده چيست وحرام زاده داخل بهشت مىشود بدليل تفصيلى ارشاد شود وحرام زاده دشمن اهل بيت مىشود يا نه واگر مىشود اكثر حرام زاده ها را كه از زنا متولد شده اند مىبينيم محب اهل بيت هستند آيا در حكم حرام زاده مىباشند يا نه (جواب) اين منحل بچند سؤال است " اول " اين كه حرام زاده كيست (جواب) مراد از حرام زاده ولد زنا است وان كسى است كه نطفه او منعقد شده باشد بوطى بدون حليت بضع بيكى از اسباب محلله از عقد دوام يا انقطاع يا مالك بيمين يا تحليل با علم بعدم حليت وعمد واختيار وهذا قد يكون من الطرفين وقد يكون من طرف واحد واما اگر انعقاد نطفه بوطى نباشد مثل آنكه بجذب منى باشد در حمام يا در غير آن اگر چه بر وجه حرام باشد حرام زاده نيست وهم چنين اگر وطى حرام باشد بحرمت عرضيه مثل حال حيض يا در صوم واجب ونحو اينها نيز حرام زاده نيست وهم چنين اگر منعقد شود با جهل بعدم حليت يا نسيان يا اشتباه يا اكراه بلى گاهى اطلاق مىشود لفظ حرام زاده بر شرك شيطان يا مطلق خبيث از باب تشبيه چون غالبا صاحب صفات رذيله واعمال قبيحه است پس اطلاق مذكور مجاز است " دويم " اين كه علامت حرام زاده چيست (جواب) از جمله از اخبار مستفاد مىشود كه از علائم حرام زاده بغض امير المؤمنين عليه السلام است لكن بمعنى آن كل مبغض ولد زنا لا ان كل ولد زنا مبغض واز بعض ديگر از اخبار مستفاد مىشود كه بغض آن حضرت علامت خبث ولادت