رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - ١ منافع كسب و كار

سال مصرف خوراك و پوشاك و مسكن و اثاث خانه و ازدواج و جهيزيّه دختر و زيارت واجب يا مستحب و بذل و بخشش و ميهمانى و مانند آن مى‌كند، چنانچه در آن زياده روى نكرده باشد خمس ندارد و تنها آنچه در آخر سال اضافه مى‌ماند خمس دارد؛ ولى هرگاه چيزى جزء مؤونه سال گردد، مانند خانه و فرش و وسايل ديگر، اگر بعداً آن را بفروشند به قيمت آن خمس تعلّق نمى‌گيرد؛ مخصوصاً اگر بخواهند آن را تبديل به مثل كنند.

مسأله ١٤٩٨. اموالى را كه انسان به مصرف نذر و كفّاره و مانند آن مى‌رساند، جزء مخارج ساليانه اوست؛ همچنين اموالى را كه به ديگران مى‌بخشد يا جايزه مى‌دهد اگر از شأن او زياد نباشد جزء مخارج سالانه حساب مى‌شود.

مسأله ١٤٩٩. كسى كه نياز به خانه ملكى دارد، آنچه را صرف خريد خانه مى‌كند خمس ندارد، ولى اگر درآمد سالش براى خريد خانه كفايت نكند و مجبور باشد چند سال پس انداز كند تا قادر به تهيّه خانه شود، پولهايى كه سال بر آنها گذشته خمس دارد، امّا اگر مثلًا زمين خانه را در اثناى سال اوّل بخرد و مصالح ساختمانى را در اثناى سال بعد و اجرت بنا را در سال سوم بدهد، هيچ كدام خمس ندارد.

مسأله ١٥٠٠. در ميان بسيارى از خانواده‌ها معمول است كه جهيزيّه دختران را تدريجاً تهيّه مى‌كنند، چنانچه سال بر آن جهيزيّه بگذرد خمس آن واجب است؛ ولى در مناطقى كه اگر جهيزيّه را قبلًا تهيّه نكنند عيب محسوب مى‌شود، يا اين كه تهيّه آن جز به صورت تدريجى مشكل است، خمس ندارد.

مسأله ١٥٠١. كسانى كه قبر يا كفن، از قبل براى خود تهيّه مى‌كنند چنانچه سال بر آن بگذرد خمس دارد.

مسأله ١٥٠٢. هر مالى را كه يك‌بار خمس آن را بدهند ديگر خمس به آن تعلق نمى‌گيرد، مگر اين‌كه نمو كند يا قيمت آن اضافه شود.

مسأله ١٥٠٣. همان‌گونه كه اشاره شد هزينه سفر حج يا زيارتهاى مستحبّى اگر از درآمد همان سال باشد خمس ندارد و اگر ناچار باشد از چند سال قبل اسم‌نويسى‌