رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٥ - ٥ ركوع

مسأله ٩٣٣. هرگاه در موقعى كه مشغول ذكر واجب است كسى به او تنه بزند، يا به علّت ديگرى بدن از آرامش بيرون رود، بايد بعد از آرام گرفتن، دوباره ذكر را بگويد، ولى حركات مختصر اشكال ندارد.

مسأله ٩٣٤. هرگاه ذكر را قبل از رسيدن به حدّ ركوع و آرام گرفتن بدن بگويد، بايد آن را بعد از آرام گرفتن اعاده كند؛ حتّى اگر عمداً اين كار را كند احتياط اين است كه نماز را نيز بعداً اعاده نمايد.

مسأله ٩٣٥. هرگاه پيش از تمام شدن ذكر واجب عمداً سر از ركوع بردارد نمازش باطل است؛ و اگر سهواً باشد چنانچه پيش از خارج شدن از حال ركوع متوجّه شود، بايد در حال آرامى بدن دوباره ذكر را بگويد؛ و اگر بعد از آن‌كه از حال ركوع خارج شد متوجّه گردد، نمازش صحيح است.

مسأله ٩٣٦. كسى كه نمى‌تواند به اندازه ركوع خم شود، اگر بتواند بايد به چيزى تكيه كند و ركوع نمايد؛ و اگر آن هم ممكن نشود بايد به هر اندازه كه ممكن است خم شود؛ و اگر هيچ نتواند خم شود، بايد ركوع را به صورت نشسته انجام دهد؛ و اگر آن هم ممكن نشود، در حال ايستاده با سر اشاره مى‌كند؛ و اگر اين را هم نتواند، به نيّت ركوع چشمها را بر هم مى‌گذارد و ذكر را مى‌گويد و به نيّت برخاستن از ركوع چشمها را بازمى‌كند.

مسأله ٩٣٧. هرگاه كسى مى‌تواند ركوع كند امّا به خاطر بيمارى يا علّت ديگرى نمى‌تواند به اندازه ذكر واجب توقّف كند، بايد پيش از آن‌كه از حال ركوع خارج شود ذكر واجب را بگويد، هرچند بدن آرام نباشد؛ و اگر نتواند، در حال برخاستن ذكر را تمام كند.

مسأله ٩٣٨. هرگاه كسى بر اثر پيرى خميده شده، يا به خاطر بيمارى يا به علّت ديگر به حالتى شبيه ركوع درآمده، بايد در موقع نماز آن قدر كه مى‌تواند كمر را براى قرائت راست كند؛ و اگر نمى‌تواند، قدرى كمر را قبل از ركوع راست كند سپس به حال ركوع در آيد؛ و اگر آن هم ممكن نشود، براى انجام ركوع كمى بيشتر خم‌