رسالة توضيح المسائل - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٦ - ٦ سجود

شود، به شرط اين‌كه از حالت ركوع خارج نگردد؛ و اگر آن هم ممكن نشود، احتياط اين است كه هم با سر اشاره كند و هم قصد كند كه آن حالتش جزء ركوع باشد.

مسأله ٩٣٩. ركوع از واجبات ركنى است كه اگر ترك شود يا در يك ركعت دو ركوع يا بيشتر به جا آورد، نماز باطل است؛ خواه عمداً باشد، يا از روى سهو و فراموشى.

مسأله ٩٤٠. بعد از تمام شدن ركوع، واجب است راست بايستد و بعد از آرام گرفتن بدن به سجده رود؛ و اگر عمداً اين كار را ترك كند، نمازش باطل است؛ امّا اگر از روى سهو باشد، اشكالى ندارد.

مسأله ٩٤١. هرگاه ركوع را فراموش كند و پيش از سجده اوّل يا ميان دو سجده، يا قبل از آن‌كه پيشانى براى سجده دوم به زمين رسد متوجّه شود، بايد برگردد و بايستد و بعد به ركوع رود.

مسأله ٩٤٢. مستحبّ است پيش از رفتن به ركوع در حالى كه راست ايستاده‌ «اللَّهُ اكْبَرُ» بگويد؛ و در حال ركوع زانوها را عقب دهد و پشت را صاف نگه‌دارد، گردن را بكشد و مساوى پشت نگه دارد و ميان دو قدم را نگاه كند و بعد از آن كه از ركوع برخاست و راست ايستاد در حالى كه بدن آرام است بگويد: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ».

مسأله ٩٤٣. در احكام ركوع فرقى بين نماز واجب و مستحب نيست، حتّى زيادى ركوع بنابر احتياط واجب.

٦. سجود

مسأله ٩٤٤. در هر ركعت از نمازهاى واجب و مستحب، دو سجده واجب است؛ و محلّ آن بعد از ركوع است؛ و هرگاه هر دو را عمداً يا از روى فراموشى ترك كند، يا به جاى دو سجده چهار سجده به جا آورد، نماز باطل است؛ امّا زيادى يا كمى يك سجده، به شرط اين‌كه از روى سهو باشد، نماز را باطل نمى‌كند.