فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٩٣ - تكامل تدريجى و ماركسيسم
اين اصل خبرى نبوده و آن را همكارى ، «انگلس»، وارد منظومه «ديالكتيك» كرده است. به نوشته آنان:
سه اكتشاف مهم، مايه بارور شدن ديالكتيك گرديد.
١. كشف سلول زنده
تا پيش از كشف مزبور، انواع موجودات از يكديگر مجزا وبيگانه تصور مى شد، امّا پس از اين اكتشاف روشن شد كه زندگى نتيجه مبارزه يك مشت سلول است و موجود زنده جز مشتى سلول زنده چيز ديگرى نيست. لذا مرز ميان گياه وحيوان شكسته شد و اسلوب تفكر متافيزيكى ازميان رفت.
٢. تغيير شكل نيرو (انرژى)
سابقاً علم فرض مى كرد كه (فى المثل، صدا، حرارت و نور هر يك چيز جداگانه اى است، امّا در اين قرن روشن شد كه همه آنها به يك چيز بازگشته وهمگى صورتهاى گوناگون از يك شىء واحدند.
٣. كشف تكامل در حيوانات
داروين نشان داد كه كليه محصولات طبيعى در اصل از دانه هاى سلول به وجود آمده و سپس در يك پروسه طولانى، تكامل يافته اند.
اين سه اكتشاف بزرگ در قرن نوزدهم موجب شكفتن انديشه ارتباط و همبستگى پديده ها گشت.[١]
بر خلاف اظهارات فوق، مراجعه به كتابهاى علوم طبيعى كه در اعصار
[١] اصول مقدماتى فلسفه، ص ١٥٣ـ ١٥٤.