فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٢ - نقد اصول ديالكتيك هگل

شبَّهه، ولا صَمده مَنْ أشار إليه وتوهّمه....[١]

او را به يكتايى توصيف نكرده هركس كه بگويد اوچگونه است حقيقت او را نشناخته آن كس كه براى او مانندى بينديشد، و او را قصد نكرده آن كس كه به او اشاره نمايد، يا او را به صورت موجودى بينديشد.

وباز مى فرمايد:

الّذى لا يحول ولا يزال ولا يجوز عليه الافول، ولم يلد فيكونَ مولوداً، أو لم يُولد فيصير محدوداً....[٢]

خداوند دگرگونى ندارد، وآفتاب وجود او غروب نمى كند، سخنى در حق او شايسته نيست جز اينكه به او گفته شود: نزاييده تا زاييده محسوب شود، و زاييده نشده تا محدود گردد.

و باز مى فرمايد:

ولا يقال له حدّ ولا نهاية ولا إنقطاع ولا غاية.[٣]

نمى توان گفت براى او حدو پايان و تمام شدن وغايت و انتهايى است.

ثانياً، فرض كنيد پس از تصور هستى مطلق، با حكم ذهنى او را نفى كرديم، و گفتيم نيست، ولى اين كار هرگز دليل بر صحت تناقض نمى گردد، زيرا اثبات در لحظه اى و نفى در لحظه ديگر بوده است.

ثالثاً، نقيض هر چيز، «عدم » و «نبود» آن است، مثلاً