فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٥٦ - آيا هر حركتى هدفى را تعقيب مى كند؟

حركت، وجود هر شش ركن ضرورى به نظر مى رسد. اين اركان عبارتند از:

١. مبدأ، ٢. مقصد، ٣. محرك، ٤. موضوع حركت، ٥. مقوله و يا جهتى كه حركت در آن انجام مى گيرد، ٦. زمان و مقدار حركت.

يكى از حركتها، حركت در «أين» و مكان است ببينيم كه اين امور ششگانه چگونه در آن محقق مى گردد. طبعاً با توضيح اركان شش گانه در اين نوع از حركت، وضع ديگر اقسام نيز روشن مى شود.

فرض كنيد كه شما از خانه خود به محل كارتان حركت مى كنيد، در اين حركت، اركان شش گانه به روشنى ديده مى شود: خانه، مبدأ حركت، ومحل كار، منتهى ومقصد شماست. اراده و خواست شما محرِّك بدن، وجسم وتن نيز موضوع حركت مى باشد. همچنين مقوله و جهتى كه حركت در آن انجام مى گيرد «أين» است كه در اصطلاح توده مردم به آن مكان مى گويند ومقدار حركت نيز همان زمان است كه آن را اندازه گيرى مى كند.

شما مى توانيد با بررسى حركتهاى ديگر، هر يك از اركان ششگانه مزبور را به دست آوريد. مثلاً سيبى كه در درخت از نظر كمّ و كيف در حال حركت واشتداد است، آبى كه روى آتش در حال گرم شدن مى باشد، پروانه موتور، پرگار مهندس، وسنگ رويين آسياب، كه همگى در حال گردشند و پيوسته وضع خود را با خارج دگرگون مى سازند، در همه اينها اركان ششگانه با اندك دقتى به دست مى آيد و ديگر لازم نيست به بيان اركان ششگانه در همه موارد حركت بپردازيم.

١٣. آيا هر حركتى هدفى را تعقيب مى كند؟

از مباحث سودمند حركت اين است كه آيا هر حركتى جوياى هدف و