در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٢٨٣ - ٢ طرِیق? اهل سلوک و تحصِیل حقِیقت از راه شهود

بپردازد، ولى مطالب رمزى در آثار او زِیاد است.

كتاب عرشِیه و المشاعر از قرار معلوم بعد از ساِیر كتب او نوشته شده است؛ مانند اثبات حركت در جوهر از طرِیق فاعل و غاِیت، و اثبات مُثل افلاطونِیه از طرِیق حركت، و ادراک و آثار عقول مجرده. در همِین کتاب، بِیشترِین رموز را در تفسِیر خود بر قرآن كرِیم واضح‌تر بِیان كرده است. عبارات او به‌واسط? روانى و جذّابى، سبب شده است كه برخى از جاهلان مغرور، گمان نموده‌اند که فهم كتب علمى او احتِیاج به معلّم ندارد، در حالى كه كثِیرى از تحقِیقات خود را با رمز و اشاره بِیان نموده است.

سخن سربسته گفتى با حرِیفان خداِیا زِین معمّى پرده بردار[١]

ملاصدرا در ضمن تحقِیقات عالِیه خود، اثبات مِی‌نماِید كه وجود، عِین هر كمالى است و علم و قدرت و اراده، ملازم با وجود و در خارج، عِین اصل وجودند و نِیز بِیان نموده است كه ماهِیت به‌منزل? ظل و ظهور اصل وجود و نمود هستى مطلق بلكه «ثانِیة ما ِیراه الأَحوَلِ الأحوال» است. جِهات خلقى همان ماهِیات و اعِیان ثابته‌اند كه مانع استناد شرور به حق مى‌باشند. لازم به ذکر است که از ملاصدرا اشراقاتِی در مقدمه شواهد الربوبِیّة بِیان شده که خارج از طور بحث ما مِی‌باشد. طالبان خود به مظانّش مراجعه کنند.

[١] حافظ، غزلِیات، غزل شماره٢٤٥.