در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٢٨٠ - ٢ طرِیق? اهل سلوک و تحصِیل حقِیقت از راه شهود

متكلمِین نظر مِی‌كردند و كمتر در صدد اشكال و مراجعه به آراء متكلمان برآمده‌اند.

قبل از ملاصدرا بِین متصدِیان معرفت حقاِیق و محقّقان از اهل افكار و انظار و آراء و متخصصان در علوم حقِیقِیه از عرفا و مشاِیخ صوفِیه و فلاسف? مشّاء و اشراق، اختلاف‌نظر عمِیقِی وجود داشت و هر ِیک از اِین فِرَق، به اثبات طرِیق? خود و نفى ممشاى دِیگران مِی‌پرداخت. ملاصدرا در هر ِیک از طرق، متكفل و متصدى بِیان مسائل علمى ماهر و متخصص گردِید و بعد از آگاهى كامل در اِین مشرب‌ها، به تحقِیق و تبِیِین معارف پرداخت. كثِیرى از قواعد مشاء را با براهِین متعدد اثبات نمود و از اشكالات مخالفان اِین طرِیقه جواب داد و همچنِین كثِیرى از قواعد عقلى و كشفى را استوار نمود.

شِیخ الرئِیس بوعلِی سِینا و اتباع او به‌طور كلى منكر وجود برزخ و اشباح مثالِیه‌اند و تا قبل از ملاصدرا جمِیع حكما بر اِین معنى اتفاق داشته‌اند؛ اما ملاصدرا جمِیع ادل? شِیخ را مردود دانست و در مباحث عقل و معقولات و مبحث نفس، تجرد خِیال متصل و برزخ منفصل را اثبات نموده است. كمتر دانشمندى در بِین اساطِین فن حكمت و عرفان، اِین نحو اصابت نظر داشته و داراى فكر و حدس به‌تمام معنى صائب بوده است.

حكمت متعالِی? ملاصدرا فلسفه‌اى است خالى از تعصّب و