در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ١٣٢ - نقش دانشمندان عجم در تحکِیم علوم اسلامِی و رشد آن

پِیغمبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله مِی‌فرماِید: «إِنِِّی قَدْ تَرَكْتُ‌ فِِیكُمْ‌ أَمْرَِینِ‌ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِِی مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا؛ كِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِِی أَهْلَ بَِیتِِی‌»؛[١] همانا من در مِیان شما دو امر را مِی‌گذارم که اگر بدان‌ها چنگ بزنِید هرگز پس از من گمراه نشوِید: کتاب خدا و عترت من أهل بِیتم.

از زمان هارون الرشِید به بعد، نقل از کتاب خدا و رواِیت از رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله رو به تصاعد و فزونِی گذاشت؛ لذا آِیات قرآنِی احتِیاج به تفسِیر داشته و نقل رواِیت از حضرت رسول، نِیاز به ثبت و کتابت داشته است تا بدِین وسِیله خوف و ترس از دستبرد و تحرِیف برطرف شود و به دنبال آن، نِیاز به ثبت اسانِید رواِیات و درج اسماء راوِیان و جرّ و تعدِیل ناقلان براِی تمِیِیز و تشخِیص مِیان صحِیح و ضعِیف پِیش آمد و به همراه توسعه و گسترش دامنه علم و دانش، استخراج احکام و تبِیِین موضوعات و وقاِیع اتفاقِیّه از کتاب و سنّت (از آن نظر که آن روز نحوه بِیان صرِیح آن، فاقد دستور و قواعد اصول شناخته شده بوده است)، نِیاز به وضع قوانِین نحوِّیه و اصول اربعه پذِیرفته شده داشته است.

واقعِیت آن است که همه علوم شرعِیه مستنبطه، محصول استنباطات است که خود ناشِی از راه استخراج از منابع معتبر و امارات مِی‌باشد و نِیاز تنگاتنگ به علوم دِیگرِی مثل معرفت و

[١] الکافِی (ط ـ الإسلامِیة)، ج٢، ص٤١٥.