شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٨ - اذن تكوينى

«شهر (سرزمين) پاك گياهش، به فرمان (اراده و مشيت) پروردگارش رويش مى‌يابد.»

وَ اَلَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلاّ نَكِداً[١]، (و سرزمين بدطينت (شوره‌زار) جز گياه ناچيز و بى‌ارزش از آن خارج نمى‌شود (نمى‌رويد).

زمين قابل و مناسب در اثر بارندگى و آبيارى با اراده و خواست خداوند، گياه خوش و خوب از آن رويش مى‌كند و اين رويش يك اثر تكوينى است كه از ارتباط گياه با زمين به وجود مى‌آيد.

در سورۀ ابراهيم مى‌فرمايد: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اَللّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي اَلسَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها، (آيا نديدى چگونه خداوند كلمۀ طيّبه (گفتار پاكيزه لا اله الا اللّه) را به درخت پاكيزه‌اى مثل زده (تشبيه كرده) كه ريشۀ آن در زمين ثابت و شاخۀ آن در آسمان است و هر زمان ميوۀ خود را به اذن پروردگارش، مى‌دهد.) آيه ٢٤-٢٥.

اهل تفسير مى‌فرمايند كلمۀ طيّبه، كلمۀ ايمان و توحيد يعنى «لا اله الا اللّه» است و اين درخت پاكيزه هر زمان ميوه‌اش را به فرمان تكوينى (اراده و مشيّت) الهى مى‌دهد، بين درخت و ميوه رابطه تكوينى و وجودى است و اينكه درخت به موقع ميوه و ثمره بدهد به خواست تكوينى خدا است.

[١]- همان.