شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٥٤ - ربّ و تربيت

بادها هم با آن نظم و ترتيبى كه دارند براى حركت كشتى‌ها از آن استفاده مى‌شود، تحت تسخير خداوند عالم هستند.

ربّ و تربيت

«ربّ العالمين» يعنى خدائى كه تربيت‌كنندۀ جهانيان است و آنها را از نقص به كمال مى‌رساند و موجوداتى را كه لياقت كمال دارند برايشان وسائلى فراهم مى‌كند تا به تكامل برسند مثلا يك دانه گندم، در دانه گندم بودن به مرحله فعليت رسيده و ديگر حالت منتظره‌اى ندارد و تا وقتى كه سبز شود و خوشه كند و هر خوشه‌اش بشود هفتاد دانه بالقوه است و اين كار را كه كشاورز انجام مى‌دهد و دانه را زير زمين مى‌افشاند و آبيارى و مواظبت مى‌كند تا به رشد و ثمر برسد، تربيت است. يا به كمال رساندن بچه‌اى كه استعداد درس خواندن دارد و مى‌تواند دانشمند شود، كارى كه معلم و استاد انجام مى‌دهند و به او درس و سرمشق مى‌دهند گاهى او را تشويق مى‌كنند و گاهى تنبيه، تا بچه كامل شود، اين كار مى‌شود تربيت و همه تربيتهايى كه در عالم انجام مى‌شود به عنايت پروردگار است لذا مى‌گوئيم: «ربّ العالمين» و خداوند علاوه بر اين كه خالق العالمين است، ربّ العالمين هم هست (پرورش‌دهنده و تربيت‌كننده همۀ جهانيان).