شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٤٦

پروردگار در عالم تكوين و تشريع دارد نمونه‌اى ديگر از لطف خدا است و عامل اصلى نبود و غيبتش بين مردم نواقصى است كه در جامعه انسانها وجود دارد و مساعد نبودن شرائط و زمينه براى ظهور آن حضرت، نه اين كه خداوند خواسته باشد لطفش را از ما دريغ كند بلكه جامعه هنوز آن رشد و كمال لازم را جهت پذيرش ظهور آن بزرگوار پيدا نكرده است.

مطلب مهم اينكه در زمان غيبت نيز حضرت حجت، واسطه فيض است و اين‌طور نيست كه نعوذ باللّه بدون خاصيت باشد بلكه طبق بعضى روايات، مانند خورشيد پشت ابرها تأثير دارد.

ما شيعه اماميه معتقديم معنويت و روح امامت در عالم هستى مانند قطب آسياب است كه اگر نباشد همه چيز از هم مى‌پاشد و امام زمان عليه السّلام در نظام تكوين و هستى داراى نقش و واسطه فيض است. در روايت مى‌خوانيم: «لو لا الحجّة لساخت الارض باهلها»،[١] (اگر حجت خدا بر مردم وجود نداشت - كه منظور وجود مقدس امام زمان است - به يقين زمين اهلش را در خود فرو مى‌برد).

امام از جنبه باطنى خود در عالم تصرف مى‌كند و از جنبه ظاهرى غيبت دارد و تأثير ظهورش اين است كه تصرف مى‌كند، فرمان مى‌دهد و سرپرستى مى‌كند پس منافاتى ندارد كه امام عليه السّلام غايب باشد و ظاهرش بين ما ديده نشود ولى آن جنبه باطنى و

[١]- اصول كافى، كتاب الحجتة، ج ١، باب انّ الارض لا تخلو من حجة.