شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٩ - حمد حقيقى

٢ - احتمال دوم در باء «بحمدك» اين است كه به معنى استعانت باشد. يعنى آغاز مى‌كنم ستايش را به كمك سپاس و حمد تو. مثل «كتبت بالقلم»، (نوشتم به كمك قلم) كه باء به معنى استعانت است. طبق اين احتمال «اللهّم انّى افتتح الثّناء بحمدك» به اين معنى است كه ستايش تو را شروع مى‌كنم به كمك حمد خودت يعنى تو را سپاس و ستايش مى‌كنم به آنچه خود را به آن حمد و سپاس گفته‌اى نه حمد خودم بلكه «ما حمدت به نفسك»، (با آن حمد و توصيفى كه خودت از خود دارى، تو را مى‌ستايم).

حمد حقيقى

حمدهايى كه ما از خدا مى‌كنيم گاهى شايسته ذات پروردگار نيست و تنها به اندازه فكر خودمان حمد مى‌كنيم. چيزى را گاهى كمال و جمال ذات حق مى‌دانيم، با اين كه عظمت ذات بارى تعالى بالاتر از آن است كه به وهم و فهم ما بيايد؛ لذا در بعضى از دعاها مى‌خوانيم:

«أنت كما أثنيت على نفسك»، (خدايا تو آن‌طورى هستى كه خودت را ستوده‌اى) ما چه مى‌دانيم تو چه هستى‌؟ عقل ما به آنجا نمى‌رسد. «أنت كما تقول و فوق ما نقول»، (خدايا تو آن‌طور هستى كه خودت مى‌گوئى و برتر از آنچه ما مى‌گوييم.)

حقيقت ذات حق تعالى را خودش مى‌شناسد و بس. ما هرچه ثنا گوييم و وصف كنيم به اندازه فكر و درك خودمان است و حمد و