شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٩٨ - دعا سبب معنوى

به قضا و قدر الهى و اين عالم برطبق علم ازلى حق، خارجيّت و تحقق پيدا كرده و همان علم ازلى حق در خارج به وقوع پيوسته حال اگر بگوئيم خدايا ما فقير نباشيم گويا معنايش اين باشد خدايا - نعوذ باللّه - اين چه نقشه غلطى است كه براى ما كشيده‌اى آن را عوض كن مثل سخنى كه خيّام مى‌گويد:

گر بر فلكم بُدى چو يزدان

برداشتمى من اين فلك را ز ميان يعنى عجب دنيائى است. بايد معمار ديگرى آورد و وضعيت را عوض كرد خوب اين اعتراض به قضا و قدر نظام آفرينش الهى است. در اين‌جا جواب سربسته‌اى مى‌دهم، جواب تفصيلى بماند براى فرصتى ديگر.

دعا سبب معنوى

جواب: ما قبول داريم اين عالم يعنى، حوادث و جرياناتش بر اساس قضا و قدر الهى است و لكن عالم يعنى چه‌؟ عالم چيزى است كه هر امرى از آن در سايه سبب است و يكى از جريانات عالم عبارت از اين است كه در فصل تابستان ميوه‌ها شروع به رسيدن مى‌كنند، البته برطبق اسبابشان و اسبابش، بودن زمين، آفتاب و حرارت و هوا و آبيارى و علم و ادارۀ خاص كشاورز است، اينها امورى است كه واقع مى‌شود و همۀ عالم اين‌گونه است. آن‌وقت راضى شدن به قضا و قدر الهى رضايت به تمام اينها است.