شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٠٥ - مراتب توحيد و شرك

توصيف مى‌كنند.) در آيه بعد مى‌فرمايد: بَدِيعُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ أَنّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ صاحِبَةٌ وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌[١]

خداوند بديع آسمانها و زمين است (بديع از ريشه بدعت است يعنى پديدآورنده از نيستى و بوجودآورنده چيزى كه سابقه ندارد) چگونه مى‌شود براى خداوند فرزندى باشد و حال آن‌كه براى او هيچ همسرى نبوده است و هر چيزى را خلق فرموده (از نيستى به هستى آورده) است (خداوند نسبت به هر چيزى خالق است و موجودات نسبت به او مخلوق مى‌باشند) و خدا به هر چيزى دانا و آگاه است.

مراتب توحيد و شرك

بحث در اين جمله از دعاست كه «و لم يكن له شريك فى الملك»، (براى خداوند شريكى در ملك (فرمانروائى) نيست).

توحيد و شرك مراحلى دارند:

١ - توحيد در ذات (توحيد ذاتى)

٢ - توحيد در صفات (توحيد صفاتى)

٣ - توحيد در عبادت (توحيد افعالى)

٤ - توحيد در افعال (توحيد عبادى)

[١]- همان.