شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٢٥ - نسبى بودن شرّ

عالم تصرف دارد محو مى‌كند، اثبات مى‌كند، زنده مى‌كند، مى‌ميراند نسخ مى‌كند و غيره.

متن دعا: «الّذى لا تنقص خزائنه».

ترجمه: خدائى كه خزينه‌هاى او كم نمى‌شود.

قبلا در بحث خلقت عرض شد، حقيقت خلقت اين است كه خالق و علت العلل تمام موجودات، خداوند تبارك و تعالى است و مخلوقات پرتو وجود او هستند و پرتو او چيزى اضافه بر او نيست و در اثر خلقت چيزى از خداوند كم نمى‌شود. مثل اين كه شما اينجا نشسته‌ايد يك كوه طلا تصور كنيد و آن را در دستگاه ذهن قرار دهيد تا توجه شما به اين كوه مورد تصور هست وجود ذهنى آن‌هم هست و وقتى از توجّه به آن غافل شديد و متوجه كار ديگر شديد از ذهنتان مى‌رود و نه آن وقتى كه به آن كوه توجه داشتيد چيزى به شما اضافه شد و نه آن وقتى كه از آن سلب توجه كرديد، چيزى از شما كم شد. و اين تصور در واقع پرتو و توجهى از نفس است و دستگاه خلقت را نسبت به ذات حق تعالى همين‌طور بايد تصور كنيم با اين تفاوت كه عالم به وجود خداوند پابرجاست و هميشه به مرتبه وجودش پيش خدا حاضر است به علم حضورى و هيچ‌وقت سلب توجه و علم از آن نمى‌شود و هيچ‌وقت عالم از نظر خدا محو نمى‌شود و اگر نظر عنايت خود را از آن سلب كند درهم مى‌ريزد.

به اندك التفاتى زنده دارد آفرينش را

اگر نازى كند درهم فروريزند قالبها