شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٨ - حمد و ثنا

و نيز مانند «سبحان ربّى العظيم و بحمده»، (پروردگار بزرگ من از هر عيب و نقصى پاك و منزه است و من مشغول ستايش او هستم) و فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اِسْتَغْفِرْهُ‌[١]، (اى پيامبر! پروردگارت را تسبيح و سپاس‌گو و از او آمرزش بخواه) بنابراين در هرجا بعد از تسبيح، حمد آمده است اين احتمال هست كه «واو» بمعنى همراهى و مصاحبت باشد.

در مواردى كه حمد و تسبيح با هم آمده و حمد بعد از تسبيح ذكر شده منظور از تسبيح اظهار بى‌عيبى و منزّه دانستن حق تعالى از صفات جلاليّه (سلبيّه) است كه از آنها به صفات جلال تعبير مى‌كنند يعنى خداوند منزّه و برتر از اين صفات است. مانند زمان، مكان، جسم، تركيب و فقر و غيره و ذكر حمد بعد از تسبيح ستودن و ستايش خداوند است به صفات جماليه و ثبوتيّه، مانند: قدير، عالم، حى و...

بنابراين تسبيح بدين معنى است كه پروردگار عالم جليل است و عظمت دارد و بالاتر از نواقص و محدوديت جسم و جسمانيات است و تحميد يعنى جميل و محمود و موصوف است به صفات پسنديده و كماليّه. و براساس اين احتمال كه «با» به معنى مصاحبت يعنى همراهى باشد، كلمۀ «بحمدك» و يا و «بحمده» از قبيل اضافۀ مصدر (حمد) به مفعول (ك، ه) مى‌باشد يعنى ستايش را همراه سپاست شروع مى‌كنم.

[١]- سورۀ نصر، آيۀ ٤.