شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٠٦ - توحيد در صفات

توحيد ذات

توحيد در ذات يعنى واجب الوجود، آن وجودى كه هستى عين ذات اوست و وجود برايش حتمى و غيرقابل جدائى است و حالت منتظره و مادّه ندارد. اين واجب الوجود غيرى برايش نيست و اصلا ثانى براى او تصور نمى‌شود همان كه به تعبير ساده مى‌گوئيم توحيد يعنى خدا يكى است و دو نيست و اينكه مى‌گوئيم واجب الوجود ثانى برايش تصوّر نمى‌شود همان توحيد در ذات است كه مقابل آن شرك در ذات است كه كسى نعوذ باللّه بگويد واجب الوجود دو يا سه تا داريم نظير آن‌چه ثنويه يا مجوسيها مى‌گفتند كه ما يك مبدا خيرات داريم و يك مبدا شرور، يك يزدان و يك اهريمن اين شرك در ذات است مقابل توحيد در ذات.

توحيد در صفات

ما معتقديم خداوند متعال صفاتى دارد از قبيل: علم، قدرت حيات، اراده و ادراك و مى‌گوئيم اين صفات عين ذات او هستند و مقابل آن شرك در صفات است.

مانند انديشۀ اشاعره (فرقه‌اى كلامى از اهل سنت) كه اين‌گونه صفات را زائد بر ذات و غير آن مى‌دانند و قائل به قدماى ثمانيه هستند كه يكى ذات خداوند تعالى است و هفت صفت قديم ازلى ديگر كه در درس اول بيان شد و اعتقاد به اينگونه انديشه‌ها شرك در صفات است.