شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٣ - مراتب علم خدا يا كتاب مبين

مراتب علم خدا يا كتاب مبين

در قرآن مجيد هرجا صحبت از احاطه علم خداوند نسبت اشياء شده فرموده آن اشيا در كتاب مبين وجود دارند. بعيد نيست كه بودن اشياء در علم خدا و بودنشان در كتاب مبين يكى باشد زيرا علم حقتعالى مراتبى دارد، يك مرتبه علم حق به اشيا در مرتبه ذات باريتعالى است و يكى در مرتبه فعل و آنچه در عالم هستى وجود دارد كه از اين دو مرتبه، از علم خدا به كتاب يا كتاب مبين تعبير شده است.

در مورد گفتگوى حضرت موسى عليه السّلام با فرعون، قرآن مى‌فرمايد: قالَ فَما بالُ اَلْقُرُونِ اَلْأُولى قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى‌[١]، ([فرعون به موسى عليه السّلام] گفت: پس تكليف نسلهاى گذشته (كه ايمان نداشتند) چه خواهد شد؟ گفت آگاهى مربوط به آنها نزد پروردگارم در كتابى ثبت است، پروردگارم هرگز گمراه نمى‌شود و چيزى را فراموش نمى‌كند (آنچه شايسته موجودات است به آنان مى‌دهد).

علم خداوند به وضعيت نسلهاى گذشته در اين آيه شريفه، قرين شده است با كتاب و فرموده تاريخ گذشتگان پيش خداوند در كتاب، محفوظ است.

و در آيه‌اى كه در نماز غفيله خوانده مى‌شود، مى‌فرمايد: وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ اَلْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلاّ هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ

[١]- طه، ٥١، ٥٢