شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٠ - خوف از خدا و عوامل خوف

اوست. اگر بنده‌اى را به موقع عفو يا عقاب كرد هر دو كار از روى رحمت اوست و هر دو يك منشأ دارد. احتمال دارد اين جمله‌ى «يا من سبقت رحمته غضبه» در دعاى جوشن كبير اشاره به اين معنى باشد البتّه در صورتى‌كه سبقت رحمت خداوند را بر غضب او از قبيل سبقت ذاتى بگيريم نه زمانى يعنى منشأ و علّت غضب، رحمت است و منشأ عذاب خداوند هم همان رحمت است. روى اين مبنا بايد گفت عذاب و عفو پروردگار هر دو ناشى از رحمت او است.

مولوى:

عاشقم بر قهر و بر لطفش به جِد اى عجب من عاشق اين هر دو ضد

خوف از خدا و عوامل خوف

از بحثهاى گذشته مى‌توان به معناى خوف از خدا پى برد.

خوف عبارت است از نوعى نگرانى روحى كه در اثر عوامل مختلفى پديد مى‌آيد. با پيش‌بينى وقوع يك حادثه نامطلوبى كه بعضى علاماتش ظاهر شده، حالت خوف در انسان پيدا مى‌شود. مثلا وقتى ابرهاى سياه و رعد و برق و باد و طوفان را مشاهده كنيم حوادث نامطلوبى مانند سيل و زلزله و تلفات مالى و جانى را پيش‌بينى مى‌كنيم و ناراحت مى‌شويم. اين حالت را خوف مى‌نامند.

يكى از عوامل ديگر خوف، مواجهه انسان با موجودات خطرناك است. مثل اينكه مى‌بينيم ديوانه‌اى يك كارد در دست دارد.