شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٤٥ - خستگى و سختى براى خداوند محال است

هست آن صورت ذهنيه كاغذ هم هست و وقتى غافل شويم از نظر ما پنهان مى‌شود هرچند ممكن است در خزينه ذهن موجود باشد.

خلاصه اين كه بايد فرق گذاشت بين حفظ و نگهدارى علمى (كه نه خستگى دارد و نه سختى) و حفظ جسمى كه نوعا همراه با مشقّت و خستگى است و از آنجا كه براى بعضى از كارها بايد نيروى جسمى بكار ببريم، آسان و مشكل دارد.

قرآن مى‌فرمايد: وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ يُسَبِّحُونَ اَللَّيْلَ وَ اَلنَّهارَ لا يَفْتُرُونَ‌[١]، (و كسانى كه نزد اويند تكبّر نمى‌ورزند و از پرستش ملول و خسته نمى‌شوند. و شب و روز، بى‌آنكه سستى ورزند، نيايش مى‌كنند.)

مرحوم طبرسى در مجمع البيان مى‌فرمايد: «استحسار» بدين معنى است كه كسى از شدّت خستگى نيرويش تمام شود. مرحوم علاّمه طباطبائى مى‌فرمايد: «اين موهبت (خسته نشدن از عبادت هميشگى) مخصوص كسانى است كه به مقام قرب و حضور پروردگار رسيده‌اند و اين مربوط است به بندگان مقرّب و فرشتگان مكرّم كه غرق در عبوديت و سرگرم عبادتند». از فرمايش علامه استفاده مى‌شود مقام عبادت دائمى علاوه بر فرشتگان، براى بندگان صالح و مقرّب درگاه خدا هم هست و اين يك قاعده كلى است كه انسان هرچه مانند فرشتگان به عالم تجرّد نزديك‌تر شود و خود را از علائق مادى جدا

[١]- انبياء، ١٩، ٢٠.