شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٧٣ - خضوع و تسبيح موجودات

ترجمه: محل اعتماد و اتّكاى كسانى است كه به او مى‌گروند و اعتماد مى‌كنند.

متن دعا: «الحمد للّه الّذى من خشيته ترعد السّماء و سكّانها و ترجف الارض و عمّارها و تموج البحار و من يسبّح فى غمراتها».

ترجمه: ستايش مخصوص خداوندى است كه آسمان و ساكنانش و زمين و تعميركنندگانش از ترس [عدالت] او مى‌لرزند و درياها و موجوداتى كه در قعر درياها تسبيح خدا را مى‌گويند، موج بر مى‌دارند.

معلوم مى‌شود در عمق درياها هم موجودات دريائى مثل ماهى و نهنگ و غيره تسبيح خدا را مى‌گويند. قرآن مى‌فرمايد: تُسَبِّحُ لَهُ اَلسَّماواتُ اَلسَّبْعُ وَ اَلْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلاّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‌[١]، (آسمانهاى هفتگانه و زمين تسبيح خدا را مى‌گويند و هيچ چيزى نيست مگر اينكه حمد و تسبيح او را مى‌گويد و لكن شما تسبيح آنها را نمى‌فهميد.) اين آيه شريفه در مقام تعظيم و تنزيه خداوند است و پروردگار را منزّه مى‌داند از آنچه مشركين درباره‌اش مى‌گفتند و خدايان ديگرى در مقابل او قرار مى‌دادند و سلطنت او را قابل زوال مى‌دانستند. مى‌فرمايد همه موجودات حتى خود مشركين هم هرچند متوجه نيستند خدا را تسبيح مى‌گويند زيرا تمامى اعضاى آنها و الفاظى كه با آن سخن

[١]- اسراء، ٤٤.