شرح و تفسیر دعای افتتاح - ایزدی، عباس - الصفحة ١٦٢ - شهود خداوند به رازهاى پنهان و امور جزئى

قسمت از دعا به «شهد النّجوى» تعبير شده است. يعنى راز پنهانى را شاهد است و به امور پنهانى آگاهى دارد و حتى از امور جزئى هم با خبر است.[١]

درباره علم و شهود خداوند به امور جزئى، قرآن مى‌فرمايد: وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلاّ كُنّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي اَلْأَرْضِ وَ لا فِي اَلسَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلاّ فِي كِتابٍ مُبِينٍ‌[٢].

تعبير ما تكون (تو نمى‌باشى) ممكن است خطاب به پيغمبر اكرم باشد و يا خطاب به هركسى كه مى‌شنود مثل «بدان ايّدك ز اللّه» كه مخاطب خاصى منظور نيست. خداوند مى‌فرمايد پيامبر و يا هر كسى در هيچ كار و انديشه‌اى نيست مگر اين كه خداوند شاهد آن است وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ‌ احتمال دارد ضمير «منه» به اللّه برگردد يعنى و از قرآنى كه از ناحيه خدا است تلاوت نمى‌كنى و هيچ عملى را انجام نمى‌دهيد مگر اينكه ما شاهد و گواه بر شما هستيم، آن هنگام كه وارد آن مى‌شويد و هيچ‌چيزى در زمين آسمان از پروردگار تو مخفى نمى‌ماند حتى به اندازه سنگينى (مثقال - مصدر ميمى) ذرّه‌اى و نه كوچكتر و نه بزرگتر از آن نيست مگر اينكه همه آنها در كتاب آشكار و لوح محفوظ علم خداوند، ثبت است.

[١]- الاسفار الاربعة، ج ٦، موقف ٦.

[٢]- يونس، ٦١.