تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٠٥ - از فرمايشات أمير المؤمنين على
«تا كسانى را كه بد كردهاند، به سزاى آنچه انجام دادهاند كيفر دهد و آنان را كه نيكى كردهاند، به نيكى پاداش دهد» [سوره نجم (٥٣)، آيه ٣١]. آيا نه چنين است كه شما اكنون در خانههاى كسانى به سر مىبريد كه عمرشان از شما درازتر بود و آثارشان روشنتر و افرادشان از شما افزونتر و لشكرهايشان فراگيرتر و در عناد سختتر؟ دنيا را پرستيدند آن هم چه پرستيدنى! و برگزيدنش چه گزيدنى! سپس با خوارى از آن رخت بربستند. آيا گزينش شما نيز همين است؟! يا بر اين آزمنديد؟! يا بر آن دل بسته و آرام شدهايد؟! خداوند مىفرمايد: «كسانى كه زندگى دنيا و زيور آن را بخواهند جزاى كارهايشان را در آنجا به طور كامل به آنان مىدهيم و به آنان در آنجا كم داده نخواهد شد. اينان كسانى هستند كه در آخرت جز آتش بر ايشان نخواهد بود و آنچه در آنجا كردهاند به هدر رفته و آنچه انجام مىدادهاند باطل گرديده است».
[سوره هود (١١)، آيه ١٥ و ١٦]. پس اين دنيا بد خانهاى است براى كسى كه از آن نهراسد يا در آن خود را از بيم وى ايمان شمارد. پس بدانيد- هر چند خود مىدانيد- كه شما ناگزير دنيا را ترك خواهيد كرد و به راستى دنيا همچنان است كه خداوندش وصف فرموده:
«بازيچه و سرگرمى، تجمّل و تفاخر در ميان خودتان و افزونطلبى در اموال و فرزندان است».
[سوره حديد (٥٧)، آيه ٢٠]. در آن پند گيريد از آنان كه در هر تپهاى نشانهاى برپا داشتند و كارگاههايى به وجود آوردند كه شايد جاودانه بمانند. و نيز از آنان پند گيريد كه گفتند: «از ما نيرومندتر كيست؟» [سوره فصّلت (٤١)، آيه ١٥]. و عبرت گيريد از برادران خود كه ديديد چگونه به گورهاشان بردند، بىآنكه سواره خوانده شوند و در قبرها فرود آوردند بىآن كه مهمانانشان شمارند. به گورشان جا دادند و از خاك كفنها ساختند و از استخوانهاى پوسيده همسايگان. همسايگانى بىزبان؛ نه به نداى همسايه خود پاسخ دهند و نه ستمى را باز دارند و نه ديد و بازديدى نمايند. مردمى بردبارند، كينههايشان از ميان رفته و نادانانى كه دشمنىهايشان مرده. نه از آزار و آسيب آنان ترسى است و نه به دفاع آنان اميدى.
چنانند كه گويى هرگز وجود نداشتهاند! چنان كه خداوند سبحان مىفرمايد: «اين خانههاى آنهاست كه پس از آنها جز اندكى در آن سكونت نكردند و ما وارث آنها بوديم». [سوره حديد (٢٨)، آيه ٥٨]. به جاى زيستن بر روى زمين در دل زمين جاى گرفتهاند و به جاى فراخى در تنگناى خفتند. به جاى زندگى با خانواده و خويشان غربت را گزيدند و روشنايى را با تاريكى عوض كردند. چنان كه عريان و برهنه پا به دنيا آمدند آنسان هم از آن بيرون رفتند.
تنها با كردار خود به زندگى جاويد و سراى باقى كوچيدند. خداوند متعال مىفرمايد:
«همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم آن را بازگردانيم، اين وعدهاى است كه ما دادهايم و قطعا به آن وفا خواهيم كرد» [سوره انبيا (٢١)، آيه ١٠٤].