تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٤٩ - (سخنرانى امير المؤمنين على
و آن را نيكو تلاوت نماييد كه آن سودمندترين داستانهاست.
«و چون قرآن خوانده شود، گوش بدان فرا داريد و خاموش مانيد، اميد است بر شما رحمت آيد». [سوره اعراف (٧)، آيه ٢٠٤] و چون مطلبى از قرآن آموختيد بدان عمل كنيد، باشد كه رستگار شويد. اى بندگان خدا بدانيد همانا دانشمندى كه به علم خود عمل نكند چون نادان سرگردانى است كه از بيمارى نادانى نرهيده، بلكه حجّت بر دانشمند بزرگتر و نزد خدا سرزنش او افزونتر است و حسرت خوردن اين دانشمند دست از دانش خود كشيده بادوامتر است مانند همان نادان سرگردان مانده و هر دو، سرگردان و بيهوده و گمراه و فريب خورده و بىارزشاند، هر چه در آنند بىحاصل و هر آنچه كردهاند باطل است. اى بندگان خدا! دچار شبهه نشويد كه دستخوش شك مىشويد و شك نكنيد كه كافر مىشويد. و به نفسهاى خود ميدان ندهيد كه گرفتار سستى و سهل انگارى [در امور دينى و معنوى] مىگرديد و اين سهل انگارىها شما را به راههاى ستم پيشگان مىكشانند و سرانجام سرنگونتان مىسازند. چون با حقّ روبرو شديد و آن را شناختيد در آن سستى نورزيد كه به زيانى آشكار زيانكار گرديد.
اى بندگان خدا! همانا از دورانديشى است كه از خدا تقوى داشته باشيد و سبب پاك ماندن مىشود اگر به خدا گستاخى مورزيد. اى بندگان خدا! همانا خيرانديشترين مردم نسبت به خويش، مطيعترين آنان نسبت به پروردگارش است و خيانتكارترين آنان به خود، معصيتكارترين آنها نسبت به خداست. اى بندگان خدا! همانا هر كس خدا را فرمان برد آسوده است و شاداب، و هر كس خدا را فرمان نبرد نوميد و نادم و ناسالم خواهد بود.
اى بندگان خدا! از خداوند درخواست يقين نماييد كه يقين سرلوحه دين است و از درگاه او عافيت خواهيد كه بزرگترين نعمت، عافيت است و آن را براى دنيا و آخرت غنيمت شماريد و از درگاه او توفيق جوييد كه آن بنياد محكمى است. و بدانيد بهترين چيزى كه با دل همراهى نمايد يقين است و بهترين نشانه يقين، تقوى است و برترين كارهاى حقّ، تصميمهاى درست است و بدترين آنها، مطالب من درآوردى است و هر من درآوردى، بدعت است و هر بدعتى، ضلالت است و با بدعتها، سنّتها ويران مىشود. زيانكار كسى است كه در دينش زيان كند. بر كسى بايد رشك برد كه دينش سالم مانده باشد و يقينش نيكو. خوشبخت كسى است كه از سرنوشت ديگران پند گيرد و تيره بخت آن كس است كه فريب هواى نفس خويش خورد.